13 Haziran 2013<\/p>\n
Kerem Alt\u0131parmak & Yaman Akdeniz<\/p>\n
Gezi Park\u0131 olaylar\u0131n\u0131n t\u00fcm \u00fclkeye yay\u0131lmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan g\u00fcndemi takip edebilmek giderek zorla\u015ft\u0131. Bu h\u0131zl\u0131 s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde, sosyal medyan\u0131n geleneksel medyadan hem daha h\u0131zl\u0131 hem de daha \u00f6zg\u00fcr bir alan sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn. \u015e\u00fcphesiz, sosyal medya, bu h\u0131z ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck i\u00e7erisinde bir \u00e7ok yanl\u0131\u015f ve yanl\u0131 haberin de yay\u0131lmas\u0131na arac\u0131l\u0131k ediyor. Bununla birlikte, geleneksel medyan\u0131n yo\u011fun bir sans\u00fcr ve oto-sans\u00fcr alt\u0131nda oldu\u011fu ve yurtta\u015f gazetecili\u011fin net bir \u015fekilde \u00f6n plana \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bir ortamda, sosyal medyan\u0131n hakikate ili\u015fkin bilgi sa\u011flamadaki rol\u00fc 15 g\u00fcnl\u00fck s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde \u00e7ok rahat bir \u015fekilde g\u00f6r\u00fclebilmi\u015ftir.<\/p>\n
Sosyal medyan\u0131n hakikate ula\u015fma konusunda sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 imkanlar, g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc kadar\u0131yla yetkililerde ciddi bir endi\u015feye yol a\u00e7maktad\u0131r. Bizzat Ba\u015fbakan\u0131n Twitter’\u0131 bir bela olarak tan\u0131mlamas\u0131n\u0131n hemen ard\u0131ndan, Ula\u015ft\u0131rma, Denizcilik ve Haberle\u015fme Bakan\u0131 Binali Y\u0131ld\u0131r\u0131m sosyal medyan\u0131n rol\u00fcn\u00fc \u015fu ifadelerle tart\u0131\u015fmaya a\u00e7t\u0131: “Acaba olaylarla ilgili sosyal medya ne kadar, hangi \u00f6l\u00e7\u00fcde d\u00fczg\u00fcn kullan\u0131ld\u0131 ? Bu sosyal medya olaylar\u0131 provoke etme ve yalan yanl\u0131\u015f haberler yayarak insanlar\u0131 galeyana getirme konusunda bir eri\u015fmeye sebep oldu mu? Bunlar\u0131n \u00e7ok iyi irdelenmesi laz\u0131m” . \u0130stanbul Valisi H\u00fcseyin Avni Mutlu da “Emniyet\u2019in yetkili birimi sosyal medya \u00fczerinde ters alg\u0131 yaratmaya \u00e7al\u0131\u015fan ki\u015filere kar\u015f\u0131 bir operasyon d\u00fczenleyecek” ifadelerini kulland\u0131. \u00a0Son olarak, AKP’nin sosyal medyadan sorumlu Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Ali \u015eahin “Yalan ve iftira dolu, provoke edici bir tweet bomba y\u00fckl\u00fc bir ara\u00e7tan daha tehlikeli. Son ya\u015fananlar g\u00f6sterdi ki sosyal medyada bir d\u00fczenleme yap\u0131lmas\u0131 gerekiyor” diyerek , sosyal medyan\u0131n yak\u0131nda yeni bir s\u0131n\u0131rland\u0131rman\u0131n konusu olaca\u011f\u0131n\u0131n sinyallerini verdi.\u00a0<\/p>\n
Bu a\u00e7\u0131klamalar sonras\u0131nda ge\u00e7en hafta yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bas\u0131n a\u00e7\u0131klamas\u0131na ek yeni bir a\u00e7\u0131klaman\u0131n gerekli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz.<\/p>\n
1. \u00d6ncelikle a\u00e7\u0131klamalardan, Gezi Park\u0131 olaylar\u0131 ve sosyal medya kullan\u0131m\u0131 nedeniyle ge\u00e7mi\u015fe y\u00f6nelik bir hukuksal m\u00fcdahalenin yap\u0131lmas\u0131n\u0131n planland\u0131\u011f\u0131 ancak bununla yetinilmeyip bir de ileriye y\u00f6nelik bir d\u00fczenleme yoluna gidilece\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.\u00a0<\/p>\n
2. Ge\u00e7mi\u015fe ili\u015fkin yap\u0131lacak i\u015flemlerin hangi ceza h\u00fck\u00fcmlerine dayal\u0131 olarak yap\u0131laca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturulmal\u0131d\u0131r. Ge\u00e7en hafta \u0130zmir’de yap\u0131lan g\u00f6zalt\u0131lar sonras\u0131nda \u015f\u00fcphelilerin T\u00fcrk Ceza Kanunu’nun 214 ve 217. maddelerini ihlal etmekten soru\u015fturulduklar\u0131 a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131. Bu h\u00fck\u00fcmlerin de insan haklar\u0131 hukukuna uygun bir \u015fekilde yorumlanmas\u0131 gerekti\u011fini, ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u0131n\u0131rland\u0131racak ve kanunilik ilkesine ayk\u0131r\u0131 olarak h\u00fckm\u00fc geni\u015fletecek anlamlar verilemeyece\u011fini ifade etmi\u015ftik. Nitekim, daha sonra medyada yer alan soru\u015fturma konusu tweet mesajlar\u0131n\u0131n “- Direni\u015f i\u00e7in kullan\u0131labilecek Wi-Fi \u015fifreleri, – 19.30\u2019da G\u00fcndo\u011fdu Meydan\u0131\u2019nda bulu\u015fuyoruz, – G\u00fcndo\u011fdu Meydan\u0131\u2019na biber gaz\u0131 at\u0131ld\u0131, buraya gelmeyin, – Tomalar gidiyor gaz s\u0131k\u0131yor, sopayla vuruyorlar” \u00a0gibi su\u00e7 unsuru ta\u015f\u0131mayan nitelikte oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0<\/p>\n
3. Yetkililerin bahsetti\u011fi hukuki incelemenin sadece T\u00fcrk Ceza Kanunu\u2019nun 214 ve 217. maddelerine mi ili\u015fkin oldu\u011funu kestirmek \u015f\u00fcphesiz g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Hukuk devletinde, su\u00e7 ve cezalar\u0131n kanunili\u011fi ilkesi ge\u00e7erli olaca\u011f\u0131na g\u00f6re su\u00e7 unsuru oldu\u011fu iddia edilen ifadelerin hangi ceza kural\u0131na ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmelidir. Sosyal medyada yanl\u0131\u015f haber vermek, polisin nereye m\u00fcdahale yapaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek, gaz maskesi istemek gibi mesajlar\u0131n hi\u00e7birisi insan haklar\u0131 hukukunda s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131labilir ifade niteli\u011finde de\u011fildir, ceza hukuku h\u00fck\u00fcmlerinin hi\u00e7birisi de bu t\u00fcr ifadeleri kapsayacak \u015fekilde geni\u015f yorumlanamaz.\u00a0<\/p>\n
4. Hal buyken, idarecilerin s\u00fcrekli sosyal medyan\u0131n soru\u015fturulaca\u011f\u0131, cezaland\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 mesajlar\u0131 vermeleri kabul edilemez. Vali, Bakan ve di\u011fer yetkililer, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin g\u00fcvencesi olmal\u0131d\u0131r. Yetkililerin mu\u011flak ifadelerle, ki\u015filerin sosyal medya da dahil g\u00f6r\u00fc\u015flerini ifade etmelerini engelleyecek \u015fekilde beyanlarda \u00a0bulunmas\u0131 kabul edilemez. Bu a\u00e7\u0131klamalar sonras\u0131nda \u00e7ok say\u0131da ki\u015fi, att\u0131klar\u0131 mesajlar\u0131n su\u00e7 unsuru i\u00e7erip i\u00e7ermedi\u011fi konusunda tedirgin olmu\u015ftur. Bu t\u00fcr a\u00e7\u0131klamalar\u0131n yap\u0131lmas\u0131 hukuken de yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrk Ceza Kanunu’nun 115. maddesine g\u00f6re:\u00a0<\/p>\n
\u0130nan\u00e7, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve kanaat h\u00fcrriyetinin kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 engelleme<\/p>\n
Madde 115- (1) Cebir veya tehdit kullanarak, bir kimseyi dini, siyasi, sosyal, felsefi inan\u00e7, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve kanaatlerini a\u00e7\u0131klamaya veya de\u011fi\u015ftirmeye zorlayan ya da bunlar\u0131 a\u00e7\u0131klamaktan, yaymaktan meneden ki\u015fi, bir y\u0131ldan \u00fc\u00e7 y\u0131la kadar hapis cezas\u0131 ile cezaland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n
(2) Dini ibadet ve ayinlerin toplu olarak yap\u0131lmas\u0131n\u0131n, cebir veya tehdit kullan\u0131larak ya da hukuka ayk\u0131r\u0131 ba\u015fka bir davran\u0131\u015fla engellenmesi halinde, yukar\u0131daki f\u0131kraya g\u00f6re ceza verilir.<\/p>\n
Ayr\u0131ca 119. maddenin e f\u0131kras\u0131 bu su\u00e7un kamu g\u00f6revinin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 n\u00fcfuz k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmak suretiyle i\u015flenmesi halinde cezan\u0131n artt\u0131r\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemektedir.\u00a0<\/p>\n
5. AKP’nin sosyal medyadan sorumlu Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Ali \u015eahin’in a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131 da ayn\u0131 perspektiften de\u011ferlendirmek gerekmektedir. \u015eahin, eski \u0130\u00e7i\u015fleri Bakan\u0131 \u0130dris Naim \u015eahin’in kitaplarla ilgili a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131 hat\u0131rlat\u0131r bir \u015fekilde, “Yalan ve iftira dolu, provoke edici bir tweet bomba y\u00fckl\u00fc bir ara\u00e7tan daha tehlikeli” oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015ftir. Bu say\u0131n \u015eahin’in kendi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc olabilir. Ne var ki, \u015fiddetin ne oldu\u011fu, ifadenin hangi \u00f6l\u00e7\u00fcde \u015fiddetle ili\u015fkilendirilebildi\u011fi takdirde cezai yapt\u0131r\u0131ma tabi olaca\u011f\u0131 Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi i\u00e7tihad\u0131nda a\u00e7\u0131kt\u0131r. \u015eahin’in dedi\u011fi gibi yalan ve iftira dolu mesajlar, kategorik olarak s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131labilir mesajlar de\u011fildir. \u015e\u00fcphesiz ki\u015filik haklar\u0131na sald\u0131r\u0131 niteli\u011fini ta\u015f\u0131yan mesajlar di\u011fer ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131nda oldu\u011fu gibi kimi yapt\u0131r\u0131mlara tabi olabilir. Ancak bu konuda zaten hukukta bir bo\u015fluk bulunmamaktad\u0131r. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda, sosyal medyada ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u0131n\u0131rlayacak daha geni\u015f \u00f6nlemlerin al\u0131nmas\u0131, demokrasiden uzakla\u015f\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na gelecektir.<\/p>\n
6. \u00dcz\u00fclerek belirtmek zorunday\u0131z ki sosyal medya hakk\u0131ndaki a\u00e7\u0131klamalar, yetkililerin sokaktaki ger\u00e7e\u011fi kavrayamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir kez daha ortaya koymaktad\u0131r. T\u00fcrkiye’deki siyasi gerilimi azaltman\u0131n yolu, zaten sorunlu ve insan haklar\u0131na ayk\u0131r\u0131 \u00e7ok say\u0131da h\u00fck\u00fcm i\u00e7eren ve demokratik bir toplumda gereklili\u011fi s\u0131k s\u0131k tart\u0131\u015f\u0131lan mevcut \u0130nternet rejimini biraz daha bask\u0131 alt\u0131na almak de\u011fildir. Tam tersine, \u00e7\u00f6z\u00fcm sosyal medya dahil olmak \u00fczere gen\u00e7lerin ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc geni\u015fletip, g\u00fcvence alt\u0131na almaktan, farkl\u0131 sesleri her kanaldan duymaktan ge\u00e7mektedir.<\/p>\n
7. \u0130fade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden en geni\u015f \u015fekilde yararlanmay\u0131 sa\u011flayan Twitter ve di\u011fer sosyal medya platformlar\u0131na getirilecek her t\u00fcrl\u00fc s\u0131n\u0131rlama veya m\u00fcdahale, A\u0130HM\u2019in bir \u00e7ok kez alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi\u011fi gibi \u201chaber alma ve verme hakk\u0131na halel\u201d getirecektir. Daha \u00f6nce s\u00f6yledi\u011fimiz ve s\u00f6ylemeye devam edece\u011fimiz gibi “Yeni D\u00fcnya\u2019da sosyal medya yoksa, Twitter yoksa demokrasi de yoktur”.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
13 Haziran 2013 Kerem Alt\u0131parmak & Yaman Akdeniz Gezi Park\u0131 olaylar\u0131n\u0131n t\u00fcm \u00fclkeye yay\u0131lmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan g\u00fcndemi takip edebilmek giderek zorla\u015ft\u0131. Bu h\u0131zl\u0131 s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde, sosyal medyan\u0131n geleneksel medyadan hem daha h\u0131zl\u0131 hem de daha \u00f6zg\u00fcr bir alan sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn. \u015e\u00fcphesiz, sosyal medya, bu h\u0131z ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck i\u00e7erisinde bir \u00e7ok yanl\u0131\u015f ve yanl\u0131 haberin de yay\u0131lmas\u0131na arac\u0131l\u0131k ediyor. Bununla birlikte,…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[1],"tags":[185],"class_list":["post-1501","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized","tag-sosyal-medya-duzenlemesi-hakkinda-basin-aciklamasi"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/s7wjA8-1501","jetpack-related-posts":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/privacy.cyber-rights.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1501","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/privacy.cyber-rights.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/privacy.cyber-rights.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/privacy.cyber-rights.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/privacy.cyber-rights.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1501"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/privacy.cyber-rights.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1501\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1504,"href":"https:\/\/privacy.cyber-rights.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1501\/revisions\/1504"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/privacy.cyber-rights.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1501"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/privacy.cyber-rights.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1501"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/privacy.cyber-rights.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1501"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}