{"id":1691,"date":"2018-05-21T18:24:14","date_gmt":"2018-05-21T15:24:14","guid":{"rendered":"http:\/\/privacy.cyber-rights.org.tr\/?p=1691"},"modified":"2018-05-21T18:45:32","modified_gmt":"2018-05-21T15:45:32","slug":"kerem-altiparmak-roboski-ve-usul-bir-katliamin-tarihe-gomulmesinde-bilinmeyen-gercekler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/privacy.cyber-rights.org.tr\/?p=1691","title":{"rendered":"Kerem Alt\u0131parmak: Roboski ve Usul: Bir Katliam\u0131n Tarihe G\u00f6m\u00fclmesinde Bilinmeyen Ger\u00e7ekler"},"content":{"rendered":"

ROBOSK\u0130 ve USUL: B\u0130R KATL\u0130AMIN TAR\u0130HE G\u00d6M\u00dcLMES\u0130NDE B\u0130L\u0130NMEYEN GER\u00c7EKLER<\/strong><\/p>\n

Kerem Alt\u0131parmak<\/strong><\/p>\n

Ge\u00e7ti\u011fimiz hafta Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi (A\u0130HM), Roboski katliam\u0131 ile ilgili yap\u0131lan ba\u015fvuruyu i\u00e7 hukuk yollar\u0131n\u0131n t\u00fcketilmedi\u011fi gerek\u00e7esiyle kabul edilemez buldu (Selahattin Enc\u00fc ve Di\u011ferleri\/T\u00fcrkiye, no. 49976\/16, 17.5.2018).[1]<\/a> A\u0130HM, daha \u00f6nce bir\u00e7ok karar\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 gibi ulusal d\u00fczeyde Anayasa Mahkemesi\u2019ne (AYM) yap\u0131lan ba\u015fvuruda AYM\u2019nin verdi\u011fi karar\u0131n g\u00fcvenirli\u011finden hi\u00e7 \u015f\u00fcphe duymad\u0131 ve bu a\u015f\u0131r\u0131 g\u00fcvenin sonucu olarak da ba\u015fvurucular taraf\u0131ndan sunulan iddialar\u0131 d\u00fczg\u00fcn bir \u015fekilde incelemeksizin T\u00fcrkiye tarihinin en b\u00fcy\u00fck katliamlar\u0131ndan birine ili\u015fkin hakikatin ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131 ebediyen engelledi.<\/p>\n

Karar\u0131n yay\u0131nlanmas\u0131yla birlikte iki farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f ileri s\u00fcr\u00fcld\u00fc. Birincisi bu kadar b\u00fcy\u00fck bir katliam\u0131n bu kadar basit usul sebepleriyle kapat\u0131lmas\u0131n\u0131n kabul edilemeyece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyordu. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re, usul hatalar\u0131 var olsa bile bu hatalar bu kadar a\u011f\u0131r bir ihlalle ilgili hakikatin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 engelleyecek bir gerek\u00e7e olamazd\u0131. \u0130kinci g\u00f6r\u00fc\u015f ise her mahkemenin bir usul\u00fc oldu\u011funu, bu usule uymayanlar\u0131n bunun sonucuna katlanmalar\u0131 gerekti\u011fini ileri s\u00fcr\u00fcyordu. Hatta bu g\u00f6r\u00fc\u015fte olanlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 AYM ve A\u0130HM\u2019in as\u0131l bu usul kurallar\u0131na ayk\u0131r\u0131 davran\u0131rlarsa keyfi davranm\u0131\u015f olacaklar\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorlard\u0131.<\/p>\n

Ben esasen ilk g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc savunuyorum. Bununla birlikte, bu yaz\u0131da bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc bir kenara b\u0131rak\u0131p, ikinci g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 kendi tezi a\u00e7\u0131s\u0131ndan inceleyece\u011fim. Bunun i\u00e7in as\u0131l usuls\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc yapan\u0131n AYM oldu\u011funu hukuki delil ve gerek\u00e7eleri ile ortaya koyaca\u011f\u0131m ve ikinci g\u00f6r\u00fc\u015f kabul edildi\u011finde dahi ve hatta belki daha fazlas\u0131yla da Roboski katliam\u0131n\u0131n \u00fczerinin \u00f6rt\u00fclmesinin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrece\u011fim. Ve dahas\u0131 bir soru soraca\u011f\u0131m: nas\u0131l oldu da AYM bu kadar b\u00fcy\u00fck bir davada bu kadar b\u00fcy\u00fck bir usuls\u00fczl\u00fc\u011fe imza att\u0131 ve nas\u0131l oldu da A\u0130HM bu kadar b\u00fcy\u00fck bir usuls\u00fczl\u00fc\u011fe bu kadar kolay onay verdi?<\/p>\n

Usuls\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc Yapan Kim: Avukatlar m\u0131, Yoksa AYM mi?<\/strong><\/p>\n

\u015eimdi olay\u0131 anlamak i\u00e7in filmi geri saral\u0131m. \u00c7o\u011fu \u00e7ocuk 34 ki\u015finin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc Roboski katliam\u0131 sonras\u0131nda bir soru\u015fturma ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f, Genelkurmay Bas\u0327kanl\u0131\u011f\u0131 Askeri Savc\u0131l\u0131\u011f\u0131nca yap\u0131lan sorus\u0327turma sonunda T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetleri personeli olan bes\u0327 s\u0327\u00fcpheli hakk\u0131nda 6.1.2014 tarihli ve E.2013\/404, K.2014\/1 say\u0131l\u0131 kovus\u0327turmaya yer olmad\u0131\u011f\u0131na dair karar verilmis\u0327ti. Bas\u0327vurucular an\u0131lan karara itiraz etmis\u0327, Hava Kuvvetleri Komutanl\u0131\u011f\u0131 Askeri Mahkemesi 11.6.2014 tarihli ve K.2014\/131 say\u0131l\u0131 karar\u0131 ile itiraz\u0131n kesin olarak reddine karar vermis\u0327ti.[2]<\/a><\/p>\n

Ba\u015fvurucular bu karar aleyhine s\u00fcresinde<\/strong> AYM\u2019ye ba\u015fvurdular. Ba\u015fvurular\u0131 takiben dilekc\u0327e ve eklerinin idari y\u00f6nden yap\u0131lan \u00f6n incelemesi neticesinde, bas\u0327vuruda eksikliklerin bulundug\u0306u 4.8.2014 tarihinde ba\u015fvurucular vekiline bildirildi. Ba\u015fvurucular vekili, bu eksiklikleri kendisine verilen 15 g\u00fcnl\u00fck s\u00fcre sonucunda de\u011fil ve fakat 17. g\u00fcnde yani 21.8.2014 g\u00fcn\u00fcnde tamamlad\u0131. Ba\u015fvurucular vekili 2 g\u00fcnl\u00fck gecikmesinin sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek, 18.8.2014 tarihli Cizre 3 Nolu Aile Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 Merkezinden ald\u0131\u011f\u0131 be\u015f g\u00fcn istirahatini uygun bulan “akut nazofaranjit+miyalji” tan\u0131s\u0131 yap\u0131lm\u0131s\u0327 raporu Mahkemeye sundu.<\/p>\n

\u015eimdi iddia \u015fu:<\/u><\/strong> AYM bu raporu kabul etmedi\u011fi i\u00e7in, eksik oldu\u011fu belirtilen belgeleri s\u00fcresinde sunulmayan ba\u015fvuruyu reddetti. AYM\u2019nin hangi kural\u0131 nas\u0131l yorumlayaca\u011f\u0131na AYM karar verebilece\u011fine g\u00f6re bunda sorun olamaz. A\u0130HM de bas\u0327vuruyu reddeden AYM\u2019nin karar\u0131nda keyfi veya mant\u0131ks\u0131z hic\u0327bir s\u0327ey g\u00f6rmedi\u011fi i\u00e7in ba\u015fvurunun kabul edilemez oldu\u011funa karar verdi.[3]<\/a> Usul kurallar\u0131na uyulmas\u0131n\u0131 bekledi\u011fi i\u00e7in A\u0130HM de ele\u015ftirilemez.<\/p>\n

Oysa a\u015fa\u011f\u0131da g\u00f6r\u00fclece\u011fi gibi bu iddia ba\u015ftan sona yanl\u0131\u015f. AYM\u2019nin karar\u0131 skandal d\u00fczeyinde usuls\u00fcz ve keyfi bir karard\u0131, A\u0130HM \u00f6n\u00fcnde ba\u015fvurucular taraf\u0131ndan bu konu belirtilmi\u015fti ama A\u0130HM bu skandal\u0131 tespit etmek yerine garip bir \u015fekilde AYM savunusuna giri\u015fti, hem de i\u00e7 hukuku yeniden yorumlayarak ve hatta AYM karar\u0131nda bile olmayan baz\u0131 i\u00e7 hukuk metinlerini devreye sokarak<\/strong>.<\/p>\n

\u015eimdi usul esastan \u00f6nce gelir, o nedenle avukatlar, ma\u011fdurlar ve t\u00fcm toplum bu usuls\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcn sonu\u00e7lar\u0131na katlanmal\u0131d\u0131r g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde olanlar i\u00e7in AYM\u2019nin yapt\u0131\u011f\u0131 ve A\u0130HM\u2019in g\u00f6z yumdu\u011fu usuls\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc ad\u0131m ad\u0131m a\u00e7\u0131klayaca\u011f\u0131m, usul\u00fcn \u00f6nemine bu kadar inanm\u0131\u015f olanlar aras\u0131nda hala daha bu karar usul\u00fcne uygundur diyen varsa ve bu karar\u0131n esas derdinin b\u00fcy\u00fck bir katliam\u0131 \u00f6rtbas etmek olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcren varsa pes deyip susaca\u011f\u0131m.<\/p>\n

1. B\u00f6l\u00fcm Ret Karar\u0131 Veremez!<\/strong><\/p>\n

\u00d6ncelikle bir hususu saptayal\u0131m: AYM\u2019nin karar\u0131 bir kabul edilemezlik karar\u0131 de\u011fil ret karar\u0131.<\/strong> Ret kararlar\u0131yla kabul edilemezlik kararlar\u0131 hem 6216 Say\u0131l\u0131 Anayasa Mahkemesinin Kurulu\u015f ve Yarg\u0131lama Usulleri Kanununda hem de Anayasa Mahkemesi \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcnde farkl\u0131 usullere tabi k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f. Ret karar\u0131 esasen idari bir karar. Bu karar al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda o ba\u015fvuru hi\u00e7 yap\u0131lmam\u0131\u015f say\u0131l\u0131yor, bu nedenle de kabul edilebilirlik incelemesine dahi ge\u00e7ilmiyor. Ger\u00e7ekten de ret karar\u0131 Yasan\u0131n kabul edilebilirlik nedenlerinin say\u0131ld\u0131\u011f\u0131 48. maddesinde de\u011fil 47. maddenin 6. f\u0131kras\u0131nda belirtilmi\u015f: \u201cBa\u015fvuru evrak\u0131nda herhangi bir eksiklik bulunmas\u0131 h\u00e2linde, Mahkeme yaz\u0131 i\u015fleri taraf\u0131ndan eksikli\u011fin giderilmesi i\u00e7in ba\u015fvurucu veya varsa vekiline onbe\u015f g\u00fcn\u00fc ge\u00e7memek \u00fczere bir s\u00fcre verilir ve ge\u00e7erli bir mazereti olmaks\u0131z\u0131n bu s\u00fcrede eksikli\u011fin tamamlanmamas\u0131 durumunda ba\u015fvurunun reddine karar verilece\u011fi bildirilir\u201d.<\/p>\n

Konuyu daha iyi anlamak i\u00e7in \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011fe bakmak gerekiyor. \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn ilgili maddesi ise \u015f\u00f6yle:<\/p>\n

\u201cForm ve eklerinin \u00f6n incelemesi ve eksiklikler<\/p>\n

MADDE 66- (1) (De\u011fi\u015fik: 05\/03\/2014 g\u00fcnl\u00fc ve 28932 say\u0131l\u0131 Resmi Gazete\u2019de yay\u0131mlanan \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn 8. maddesi ile) Bireysel Ba\u015fvuru B\u00fcrosu gelen ba\u015fvurular\u0131 \u015fekl\u00ee eksiklikler bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnden inceler. Ba\u015fvuru formunda veya eklerinde herhangi bir eksiklik tespit edilmesi h\u00e2linde, bunlar\u0131n tamamlatt\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in ba\u015fvurucuya, varsa avukat\u0131na veya kanuni temsilcisine onbe\u015f g\u00fcn\u00fc ge\u00e7memek \u00fczere kesin bir s\u00fcre verilir.<\/p>\n

(2) (De\u011fi\u015fik: 05\/03\/2014 g\u00fcnl\u00fc ve 28932 say\u0131l\u0131 Resmi Gazete\u2019de yay\u0131mlanan \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn 8. maddesi ile) Eksikliklerin tamamlatt\u0131r\u0131lmas\u0131na dair yaz\u0131da ba\u015fvurucuya ge\u00e7erli bir mazereti olmaks\u0131z\u0131n verilen kesin s\u00fcrede eksiklikleri tamamlamad\u0131\u011f\u0131 takdirde ba\u015fvurusunun reddine karar verilece\u011fi bildirilir.<\/p>\n

(3) Ba\u015fvurunun; s\u00fcresinde yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, 59 uncu ve 60 \u0131nc\u0131 maddelerdeki \u015fekil \u015fartlar\u0131na uygun olmad\u0131\u011f\u0131 ve tespit edilen eksikliklerin verilen kesin s\u00fcrelerde tamamlanmad\u0131\u011f\u0131 h\u00e2llerde Komisyonlar Ba\u015fraport\u00f6r\u00fc<\/u> taraf\u0131ndan reddine karar verilir ve ba\u015fvurucuya tebli\u011f edilir.<\/strong> Bu karara tebli\u011f tarihinden itibaren yedi g\u00fcn i\u00e7inde Komisyona itiraz edilebilir. Bu konuda Komisyonlar\u0131n verdi\u011fi kararlar kesindir.\u201d<\/p>\n

G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi ret karar\u0131 yarg\u0131sal bir karar olarak d\u00fczenlenmemi\u015ftir<\/strong>. Aksine ba\u015fvurunun yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit eden idari bir karar olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f ve bu nedenle de yarg\u0131sal bir yetkisi olmayan Komisyonlar Ba\u015fraport\u00f6r\u00fc bu karar\u0131 vermekle yetkilendirilmi\u015ftir. Bu idari nitelikteki kararlar aleyhine itiraz edilmesi olana\u011f\u0131 tan\u0131narak, bu itiraz\u0131 AYM Komisyonunun inceleyerek yarg\u0131sal bir kararla sonu\u00e7land\u0131rmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi AYM\u2019nin bireysel ba\u015fvurularda verece\u011fi yarg\u0131sal kararlar kabul edilebilirlik a\u015famas\u0131nda kabul edilebilirlik ya da kabul edilemezlik, esas a\u015famas\u0131nda ise hakk\u0131n ihlal edildi\u011fi ya da ihlal edilmedi\u011fi kararlar\u0131d\u0131r. Ba\u015fvurunun reddi \u015feklinde bir yarg\u0131sal karar t\u00fcr\u00fc bulunmamaktad\u0131r. Ba\u015fvurunun reddi bir ba\u015fvurunun yap\u0131lmam\u0131\u015f oldu\u011fu sonucu do\u011furan idari nitelikte bir karard\u0131r ve bu idari nitelikteki ret kararlar\u0131n\u0131 kimin verece\u011fi \u00e7ok a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fckte d\u00fczenlenmi\u015ftir. Ret karar\u0131n\u0131 kabul edilebilirlik karar\u0131ndan farkl\u0131 olarak Komisyonlar Ba\u015fraport\u00f6r\u00fcn\u00fcn vermesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u0130dari nitelikteki bir karar\u0131n yarg\u0131sal bir organ olan b\u00f6l\u00fcm taraf\u0131ndan verilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n

Her yarg\u0131laman\u0131n bir usul\u00fc vard\u0131r, tabii ki AYM\u2019nin de. Nitekim \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck yak\u0131ndan incelendi\u011finde g\u00f6r\u00fclece\u011fi gibi bu ilk a\u015famay\u0131 ge\u00e7en ba\u015fvuru ikinci a\u015famaya ge\u00e7er. Bir ba\u015fka deyi\u015fle art\u0131k bu ba\u015fvuru \u201creddedilmemi\u015f ba\u015fvuru\u201d<\/u><\/strong> niteli\u011fi kazanm\u0131\u015ft\u0131r ve s\u0131ras\u0131yla kabul edilebilirlik ve esas incelemesine tabii olacakt\u0131r. Bu bilgiler \u015fu soruyu sormay\u0131 gerektirmektedir: Roboski ba\u015fvurusunda ret karar\u0131 a\u015famas\u0131 ge\u00e7ilmi\u015f midir ge\u00e7ilmemi\u015f midir? Roboski ba\u015fvurusunda ret karar\u0131n\u0131n verilebilece\u011fi ilk a\u015faman\u0131n hi\u00e7 sorunsuz bir \u015fekilde a\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 karar\u0131n her c\u00fcmlesinden anla\u015f\u0131labilmektedir. Ger\u00e7ekten de bu vakada avukat bir rapor sunmu\u015f, o rapor incelenmi\u015f, kabul edilmi\u015f ve ba\u015fvurunun reddine karar verilmedi\u011fi i\u00e7in 2. ve 3. a\u015famalar i\u00e7in incelenmesine ge\u00e7ilmi\u015ftir.<\/p>\n

Bu o kadar a\u00e7\u0131kt\u0131r ki karar\u0131n devam\u0131ndan kolayca anla\u015f\u0131labilmektedir. AYM karar\u0131n\u0131n ilgili b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n

\u201c4. \u0130kinci B\u00f6l\u00fcm \u0130kinci Komisyonunca 24\/10\/2014 tarihinde, kabul edilebilirlik incelemesinin B\u00f6l\u00fcm taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131na, dosyan\u0131n B\u00f6l\u00fcme g\u00f6nderilmesine karar verilmis\u0327tir.<\/p>\n

    \n
  1. B\u00f6l\u00fcm Ba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan 18\/11\/2014 tarihinde, bas\u0327vurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap\u0131lmas\u0131na<\/u><\/strong> ve bir \u00f6rne\u011finin g\u00f6r\u00fc\u015f i\u00e7in Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na (Bakanl\u0131k) g\u00f6nderilmesine karar verilmi\u015ftir.<\/li>\n
  2. Bas\u0327vuru belgelerinin bir o\u0308rneg\u0306i bilgi ic\u0327in Bakanl\u0131\u011fa g\u00f6nderilmi\u015ftir. Bakanl\u0131k, g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc 16\/1\/2015 tarihinde Anayasa Mahkemesine sunmu\u015ftur.<\/li>\n
  3. Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan sunulan g\u00f6r\u00fc\u015f, 21\/1\/2015 tarihinde ba\u015fvurucular vekiline tebli\u011f edilmis\u0327tir. Ba\u015fvurucular, Bakanl\u0131\u011f\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kar\u015f\u0131 beyanlar\u0131n\u0131 30\/1\/2015 tarihinde sunmu\u015flard\u0131r<\/u><\/strong>.\u201d<\/li>\n<\/ol>\n

    Bunun ne demek oldu\u011funun anla\u015f\u0131labilmesi i\u00e7in tekrar Yasaya ve \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011fe d\u00f6nelim. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck hangi a\u015famalarda hangi i\u015flemlerin yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rmektedir. Bak\u0131n Yasa Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na hangi a\u015famada g\u00f6r\u00fc\u015f sorulaca\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor:<\/p>\n

    \u201c48 (2) Bireysel ba\u015fvurunun kabul edilebilirli\u011fine karar verilmesi h\u00e2linde, ba\u015fvurunun bir \u00f6rne\u011fi bilgi i\u00e7in Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6nderilir<\/strong>. Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131 gerekli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc h\u00e2llerde g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc yaz\u0131l\u0131 olarak Mahkemeye bildirir.\u201d<\/p>\n

    \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck bu konuda biraz daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131:<\/p>\n

    \u201cMADDE 71- (1) Bireysel ba\u015fvurunun kabul edilebilirli\u011fine karar verilmesi h\u00e2linde, ba\u015fvurunun bir \u00f6rne\u011fi bilgi i\u00e7in Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6nderilir. Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131 gerekli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc h\u00e2llerde g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc yaz\u0131l\u0131 olarak Mahkemeye bildirir<\/strong>.<\/p>\n

    (2) (De\u011fi\u015fik: 05\/03\/2014 g\u00fcnl\u00fc ve 28932 say\u0131l\u0131 Resmi Gazete\u2019de yay\u0131mlanan \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn 10. maddesi ile) Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131 ba\u015fvuruya ili\u015fkin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc otuz g\u00fcnl\u00fck s\u00fcre i\u00e7inde bildirir. Talep h\u00e2linde B\u00f6l\u00fcm Ba\u015fkan\u0131nca bu s\u00fcre otuz g\u00fcne kadar uzat\u0131labilir. Ba\u015fvurunun Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na bildiriminden itibaren belirtilen s\u00fcrelerde cevap verilmedi\u011fi takdirde, Mahkeme dosyadaki bilgi ve belgelere g\u00f6re karar\u0131n\u0131 verir.\u201d<\/p>\n

    G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi hem Yasa hem \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck Bakanl\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ancak kabul edilebilirli\u011fe karar verilmesinden sonra al\u0131naca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Ama AYM bu kurallar\u0131 ihlal edip, kabul edilebilirlik karar\u0131 vermeden g\u00f6r\u00fc\u015f istese bile bu ba\u015fvuruda g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutulmas\u0131 gereken ba\u015fka bir husus vard\u0131r. Bu ba\u015fvuruda eksikliklerin tamamlanmas\u0131nda mazeret dolay\u0131s\u0131yla gecikme vard\u0131r. Bir ba\u015fvuruda, ba\u015fvurunun yap\u0131lmas\u0131nda ya da eksikliklerin tamamlanmas\u0131nda bir mazeret dolay\u0131s\u0131yla gecikme varsa Mahkemenin yapmas\u0131 gereken ilk \u015fey mazereti inceleyerek kabul edilip edilmeyece\u011fine karar vermektir. Bu husus AYM \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn 64. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde d\u00fczenlenmi\u015ftir. Buna g\u00f6re \u201c(2) Bas\u0327vurucu m\u00fccbir sebep veya a\u011f\u0131r hastal\u0131k gibi hakl\u0131 bir mazereti nedeniyle s\u00fcresi i\u00e7inde ba\u015fvurusunu yapamad\u0131\u011f\u0131 takdirde, mazeretinin kalkt\u0131\u011f\u0131 tarihten itibaren onbe\u015f g\u00fcn i\u00e7inde ve mazeretini belgeleyen delillerle birlikte ba\u015fvurabilir. Komisyonlar raport\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcnce mazeretin kabul\u00fcn\u00fcn gerekip gerekmedi\u011fi y\u00f6n\u00fcnde karar tasla\u011f\u0131 haz\u0131rlan\u0131r. Komisyon, \u00f6ncelikle ba\u015fvurucunun mazeretinin ge\u00e7erli g\u00f6r\u00fcl\u00fcp g\u00f6r\u00fclmedi\u011fini inceleyerek mazereti kabul veya reddeder<\/em>.”<\/p>\n

    G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi e\u011fer ba\u015fvurucu mazeret nedeniyle gecikmi\u015fse, mazeretin kabul edilebilirli\u011fi meselesini inceleyecek olan organ Komisyondur.<\/strong> Komisyon ilk olarak bu hususu karara ba\u011flayacakt\u0131r. Ba\u015fvurunun ge\u00e7 yap\u0131lmas\u0131 halinde Komisyon mazeretin kabul edilemez oldu\u011funa karar verirse, daha sonra s\u00fcre a\u015f\u0131m\u0131 dolay\u0131s\u0131yla ba\u015fvurunun kabul edilemez oldu\u011funa karar vermelidir. Eksikliklerin tamamlanmas\u0131nda mazeret dolay\u0131s\u0131yla gecikme varsa mazeretin yine Komisyon taraf\u0131ndan incelenmesi gerekecektir. Ancak Komisyon mazeretin kabul edilemez oldu\u011funa karar verirse, eksiklikleri tamamlamaman\u0131n yapt\u0131r\u0131m\u0131 ba\u015fvurunun reddine karar verilmesi oldu\u011fundan idari ret karar\u0131n\u0131n Komisyonlar Ba\u015fraport\u00f6r\u00fcnce verilmesi Yasaya ve \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011fe daha uygun olacakt\u0131r. Aksi halde idari karar\u0131n yarg\u0131sal bir organ taraf\u0131ndan verilmesi s\u00f6z konusu olacakt\u0131r ki bu yasan\u0131n mant\u0131\u011f\u0131na ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n

    Sonu\u00e7 olarak mazeret dolay\u0131s\u0131yla gecikme varsa \u00e7\u00f6z\u00fclmesi gereken ilk mesele mazeretin kabul edilip edilmeyece\u011fi sorunudur. Bu sorun halledilmeden ba\u015fvurunun kabul edilebilirli\u011fine ili\u015fkin bir karar\u0131n verilmesi s\u00f6z konusu olamaz<\/strong>. \u00c7\u00fcnk\u00fc mazeretin kabul edilip edilmeyece\u011fi bir \u00f6n sorundur. Bu \u00f6n sorun \u00e7\u00f6z\u00fclmeden kabul edilebilirlik konusu ele al\u0131namaz. E\u011fer kabul edilebilirlik incelemesine ge\u00e7ilmi\u015fse bu mazeretin kabul edildi\u011fi anlam\u0131na gelecektir.<\/p>\n

    Anayasa Mahkemesinin uygulamada pek \u00e7ok ba\u015fvuruda Yasan\u0131n 33\/3 maddesindeki istisnai yetkiye dayanarak komisyon taraf\u0131ndan kabul edilebilirlik karar\u0131 verilmeden dosyan\u0131n b\u00f6l\u00fcme g\u00f6nderildi\u011fi ve bu dosyalardan bir k\u0131sm\u0131n\u0131n Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na tebli\u011f edildi\u011fi bilinmektedir. Ancak bu ba\u015fvuru a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu usul\u00fcn uygulanmas\u0131 s\u00f6z konusu olamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc Mehmet Encu ba\u015fvurusunda, ba\u015fvurunun \u00f6n incelemesinde eksiklik tespit edilmi\u015f ve ba\u015fvurucular\u0131n vekillerine eksiklik bildiriminde bulunulmu\u015ftur. Eksikli\u011fin tamamlanmamas\u0131 \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn 66\/3 maddesi gere\u011fi idari ret sebebidir. Ba\u015fvurucular vekili eksiklikleri verilen s\u00fcrede tamamlayamam\u0131\u015f ve hastal\u0131k mazereti bildirmi\u015ftir. Bu durumda ilk olarak incelenmesi gereken husus yukar\u0131da belirtildi\u011fi gibi mazeretin ge\u00e7erli olup olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Mazeretin ge\u00e7erli oldu\u011funu incelemeden bir ba\u015fvurunun Komisyon taraf\u0131ndan B\u00f6l\u00fcme g\u00f6nderilmesi, B\u00f6l\u00fcm taraf\u0131ndan da bu hususta karar verilmeden Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na tebli\u011f edilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bu konuda Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131ndan g\u00f6r\u00fc\u015f sorulmas\u0131n\u0131n anlam\u0131 yoktur. Ger\u00e7ekten de idari olarak reddedilecek bir ba\u015fvurunun g\u00f6r\u00fc\u015f i\u00e7in Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na sunulmas\u0131 kadar sa\u00e7ma bir husus olamaz. Ne sorulmu\u015f olabilir ki Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na? Raporun inand\u0131r\u0131c\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131 m\u0131? Bakanl\u0131\u011fa bir ba\u015fvurunun hukuki hususlar\u0131 konusunda soru sorulabilir. Bunun i\u00e7in de ortada bir ba\u015fvuru olmas\u0131, yani ba\u015fvurunun reddedilmemi\u015f olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n

    AYM karar\u0131ndan anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar\u0131yla (bkz. Para. 4) Komisyon, ba\u015fvurunun kabul edilebilirli\u011fine karar verilmek \u00fczere ba\u015fvuruyu B\u00f6l\u00fcme g\u00f6ndermi\u015ftir. Mazeretin kabul\u00fc ya da reddi i\u00e7in g\u00f6ndermemi\u015ftir. Bu durumda Komisyonun mazereti kabul etti\u011fini kabul etmek ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Aksi halde bu ba\u015fvuruyu B\u00f6l\u00fcme g\u00f6ndermesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ayn\u0131 \u015fekilde B\u00f6l\u00fcm Ba\u015fkan\u0131 da mazereti ge\u00e7erli g\u00f6rmeden bu ba\u015fvuruyu Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6ndermi\u015f olamaz. Dolay\u0131s\u0131yla ba\u015flang\u0131\u00e7ta Mahkemece mazeretin kabul edildi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu kabul daha sonra B\u00f6l\u00fcm taraf\u0131ndan ret karar\u0131na \u00e7evrilemez.<\/p>\n

    2. Roboski Karar\u0131 Bir AYM B\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn Mazeretin Kabul Edilmemesi Nedeniyle Verdi\u011fi \u0130lk ve Tek Karard\u0131r!<\/strong><\/p>\n

    \u015eimdi denebilir ki her ne kadar kurallar b\u00f6yleyse de uygulama farkl\u0131 geli\u015fmi\u015ftir. Nitekim a\u015fa\u011f\u0131da g\u00f6rece\u011fimiz \u00fczere A\u0130HM, hi\u00e7 \u00fczerine vazife olmad\u0131\u011f\u0131 halde b\u00f6yle bir \u00e7abaya giri\u015fmi\u015ftir. Ama hay\u0131r, uygulama da tam da yukar\u0131da a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibidir. Roboski karar\u0131 AYM\u2019nin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn avukata eksikleri tamamlamak i\u00e7in s\u00fcre verdi\u011fi ve avukat\u0131n sundu\u011fu mazeretin kabul etmedi\u011fi i\u00e7in ret karar\u0131 verdi\u011fi ilk ve son karard\u0131r.<\/strong><\/p>\n

    AYM\u2019nin arama motorunda sadece b\u00f6l\u00fcm kararlar\u0131 taranabilmektedir. Bu kararlar tarand\u0131\u011f\u0131nda \u015fu g\u00f6r\u00fclmektedir: Mehmet Encu karar\u0131na kadar hi\u00e7bir vakada, bir AYM B\u00f6l\u00fcm\u00fc avukat\u0131n verilen s\u00fcre i\u00e7inde eksikleri tamamlamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ret karar\u0131 vermemi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00f6yle bir ba\u015fvuru B\u00f6l\u00fcm seviyesine varmadan reddedilmektedir. <\/strong><\/p>\n

    Bu karar ayn\u0131 zamanda tektir.<\/strong> \u00c7\u00fcnk\u00fc Mehmet Encu karar\u0131 sonras\u0131nda, Mehmet Encu karar\u0131na yollama yaparak, B\u00f6l\u00fcmlerin eksiklerin tamamlanmamas\u0131 nedeniyle verdi\u011fi \u00fc\u00e7 adet ret karar\u0131 vard\u0131r.[4]<\/a> Ama hi\u00e7biri Roboski\u2019ye uygun \u00f6rnek de\u011fildir. Bu \u00fc\u00e7 karar\u0131n ortak \u00f6zellikleri \u015funlard\u0131r: i. Ba\u015fvurular\u0131n tamam\u0131 m\u00fclkiyet ve makul s\u00fcrede yarg\u0131lanma hakk\u0131na ili\u015fkindir; ii. Ba\u015fvurular\u0131n tamam\u0131nda ba\u015fvurucular hakk\u0131ndaki karar taraflar temyiz edilmedi\u011fi i\u00e7in ilk derece mahkemesinde kesinle\u015fmi\u015ftir; iii. Ba\u015fvurular\u0131n tamam\u0131nda avukatlarda 15 g\u00fcn i\u00e7inde yerel mahkemece verilen karar\u0131n ba\u015fvuruculara tebli\u011f edildi\u011fine dair belgeyi sunmas\u0131 istenmi\u015ftir; iv. Hi\u00e7bir ba\u015fvuruda avukatlar bu belgeyi sunmam\u0131\u015ft\u0131r; v. Hi\u00e7bir ba\u015fvuruda avukat rapor veya ba\u015fka bir mazeret de bildirmemi\u015ftir; vi. Bu ba\u015fvurularda ba\u015fvuru g\u00f6r\u00fc\u015f sunmas\u0131 i\u00e7in Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019na g\u00f6nderilmemi\u015f, Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131 da g\u00f6r\u00fc\u015f bildirmemi\u015ftir. vii. AYM B\u00f6l\u00fcm\u00fc, nihai karar\u0131 ne zaman tebell\u00fc\u011f etti\u011fini g\u00f6steremeyen ba\u015fvurucular\u0131n ba\u015fvurular\u0131n\u0131 reddetmi\u015ftir.<\/p>\n

    G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi hepsi de Mehmet Encu karar\u0131 sonras\u0131nda verilen bu B\u00f6l\u00fcm ret kararlar\u0131n\u0131n ortak y\u00f6nlerinin hi\u00e7biri Encu karar\u0131nda mevcut de\u011fildir. \u0130lk kararda eksiklik hen\u00fcz dosya B\u00f6l\u00fcme ula\u015fmadan \u00f6nce tespit edilmi\u015f, bunun i\u00e7in eksiklerin tamamlanmas\u0131 istenmi\u015f, eksikler iki g\u00fcn gecikmeyle tamamlanm\u0131\u015f ve ard\u0131ndan da gecikmeye mazeret olacak rapor sunulmu\u015ftur. Bu a\u015famalar\u0131n tamam\u0131 dosyan\u0131n B\u00f6l\u00fcme gelmesinden \u00f6nce ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Bu nedenledir ki B\u00f6l\u00fcm de ret edilmemi\u015f ba\u015fvuruyu g\u00f6r\u00fc\u015f i\u00e7in Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na sunmu\u015ftur. Oysa di\u011fer \u00fc\u00e7 ba\u015fvuruda son karar\u0131n tebli\u011fine ili\u015fkin eksiklik, Yasan\u0131n 33\/3 maddesindeki istisnai yetkiye dayanarak Komisyon dosyay\u0131 B\u00f6l\u00fcme yollad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, ilk kez B\u00f6l\u00fcm \u00f6n\u00fcnde tespit edilmi\u015ftir. Karar\u0131n incelenmeye devam edilebilmesi i\u00e7in ba\u015fvurucunun nihai karar\u0131n tebli\u011finden itibaren 30 g\u00fcn i\u00e7inde ba\u015fvuru yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermesi gerekmektedir. B\u00f6l\u00fcm bu konuyu ba\u015fvurucular vekiline sorup, 15 g\u00fcn s\u00fcre verdi\u011finde ba\u015fvurucu vekilleri bu konuya hi\u00e7 cevap vermemi\u015ftir. Bu durum ilk kez b\u00f6l\u00fcm a\u015famas\u0131nda tespit edildi\u011fi i\u00e7in de karar\u0131 b\u00f6l\u00fcm vermi\u015ftir. Bu nedenle Roboski B\u00f6l\u00fcm Ret karar\u0131 sadece bu konuda verilmi\u015f ilk karar de\u011fildir ayn\u0131 zamanda tek karard\u0131r!<\/strong><\/p>\n

    Bu vesileyle bir hususa daha dikkat \u00e7ekmek istiyorum. Roboski ba\u015fvurusu 18.7.2014\u2019te yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6nemine binaen olsa gerek ilk i\u015flemler de \u00e7ok h\u0131zl\u0131 tamamlanm\u0131\u015f. 24.10.2104\u2019te B\u00f6l\u00fcme havale edilmi\u015f, 18.11.2014 tarihinde Bakanl\u0131\u011fa sunulmu\u015f, Bakanl\u0131k da g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc 21.1.2015\u2019te tamamlam\u0131\u015ft\u0131r. Peki karar hangi tarihte verilmi\u015ftir? Tam 13 ay sonra, 24.2.2016\u2019da. Yukar\u0131da a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 gibi dosyada karar verilmesi gereken bir \u00f6n sorun olarak mazeretin kabul edilip edilmeyece\u011fi sorunu dururken Komisyon ba\u015fvuruyu kabul edilebilirlik konusunda karar verilmek \u00fczere B\u00f6l\u00fcme g\u00f6ndermi\u015ftir. Bu da Komisyonun mazereti kabul etti\u011fi anlam\u0131na gelmektedir. Raporun ge\u00e7erli olmad\u0131\u011f\u0131na dair basit bir karar almak i\u00e7in dosyan\u0131n \u00f6nce B\u00f6l\u00fcme havale edildi\u011fini, ard\u0131ndan Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ama yine de hemen karar verilmeyerek bir y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcre daha beklendi\u011fini s\u00f6ylemek pek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. B\u00fct\u00fcn i\u015faretler ba\u015flang\u0131\u00e7ta mazeretin komisyon taraf\u0131ndan kabul edildi\u011fini g\u00f6stermektedir. AYM\u2019nin ba\u015fvurudan 1,5 y\u0131l sonra verdi\u011fi ba\u015fka idari ret karar\u0131 mevcut mudur bilemiyorum ama hi\u00e7 sanmam. Belli ki ne olduysa 21.1.2015 sonras\u0131 olmu\u015ftur, bunu sadece AYM \u00fcyeleri bilebilir.<\/p>\n

    Oysa Roboski karar\u0131ndan sonra b\u00f6l\u00fcm a\u015famas\u0131nda karara ba\u011flanan di\u011fer 3 eksiklik nedeniyle ret karar\u0131nda durum \u00e7ok farkl\u0131d\u0131r. \u0130zzettin Deli ba\u015fvurusunda eksiklik bildirimi avukata 27.12.2016 tarihinde yap\u0131lm\u0131\u015f, s\u00fcre 11.1.2017\u2019de dolmu\u015ftur. AYM de eksikli\u011fi tespit eder etmez, 5.4.2017\u2019de ret karar\u0131 vermi\u015ftir. Tahir \u00c7ak\u0131r ba\u015fvurusunda bildirim 27.12.2016\u2019da yap\u0131lm\u0131\u015f, s\u00fcre yine 11.1.2017\u2019de dolmu\u015f ve karar 6.4.2017\u2019de verilmi\u015ftir. Abdulmecit Teter ba\u015fvurusunda da yine 27.12.2016\u2019da bildirim yap\u0131lm\u0131\u015f, 6.4.2017 tarihinde de karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n

    Bu durumda komisyon taraf\u0131ndan kabul edilen bir mazeretin daha sonra b\u00f6l\u00fcm taraf\u0131ndan kabul edilemez bulunup bulunamayaca\u011f\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/strong> \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn 28\/2 maddesinde \u201cB\u00f6l\u00fcmler kabul edilebilirli\u011fe ili\u015fkin bir engelin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit etmeleri, ya da bu durumun sonradan ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 halinde,<\/strong> incelemenin her a\u015famas\u0131nda ba\u015fvuru hakk\u0131nda kabul edilemezlik karar\u0131 verebilirler\u201d denilmektedir. Ancak Mehmet Encu karar\u0131nda kabul edilemezlik nedeninin b\u00f6l\u00fcm taraf\u0131ndan tespiti ya da yeni bir kabul edilemezlik nedeninin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fildir<\/strong>. Komisyon ba\u015fvuruyu reddetmemi\u015f, yeni bir neden s\u00f6z konusu de\u011filken B\u00f6l\u00fcm ba\u015fvuruyu reddetmeye karar vermi\u015ftir, hem de buna karar vermeden \u00f6nce yarg\u0131lama usul\u00fcn\u00fcn t\u00fcm a\u015famalar\u0131n\u0131 tamamlad\u0131ktan sonra. Komisyon taraf\u0131ndan kabul edilen bir mazeretin sonradan b\u00f6l\u00fcm taraf\u0131ndan reddedilmesi ciddi bir \u00f6ng\u00f6r\u00fclemezlik sorunu ortaya \u00e7\u0131karacak ve mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131 ihlal edecektir. Dahas\u0131 yukar\u0131da a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 gibi esasen bir idari karar olan ret karar\u0131n\u0131n, Yasada \u00f6ng\u00f6r\u00fclenin aksine bir yarg\u0131 makam\u0131 taraf\u0131ndan verilmesi gibi bir sonuca yol a\u00e7acakt\u0131r. Kald\u0131 ki, Komisyonun verdi\u011fi kabul karar\u0131n\u0131n B\u00f6l\u00fcm taraf\u0131ndan kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n ba\u015fka da \u00f6rne\u011fi bulunmamaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla mevcut ba\u015fvuruda mazeretin Komisyon taraf\u0131ndan kabul edildi\u011fi, ancak daha sonra B\u00f6l\u00fcm taraf\u0131ndan reddedildi\u011fini kabul etmek gerekmektedir. Mazeretin kabul edilebilirli\u011fi konusunda Komisyon taraf\u0131ndan karar verilmesinin unutuldu\u011funu s\u00f6ylemeye olanak bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n

    T\u00fcm bu a\u00e7\u0131klamalar \u015fu hususlar\u0131 a\u00e7\u0131k k\u0131lmaktad\u0131r. i. Roboski karar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda avukat\u0131n mazeretinin kabul edilmedi\u011fi gerek\u00e7esiyle verilen bir B\u00f6l\u00fcm ret karar\u0131 yoktur; ii. Roboski d\u0131\u015f\u0131nda ret karar\u0131 \u00f6ncesinde Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u00fc\u015f sorulan, daha sonra bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn ba\u015fvuruculara g\u00f6nderilip g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc al\u0131nan ba\u015fka bir ret karar\u0131 da yoktur. \u00c7\u00fcnk\u00fc konu a\u00e7\u0131kt\u0131r, B\u00f6l\u00fcm a\u015famas\u0131nda ret karar\u0131 verilemez. Hele ki daha \u00f6nceki bir a\u015famada mazeret sunulmu\u015f, bu mazeret kabul edilip ba\u015fvuru incelemesinin di\u011fer safhalar\u0131na ge\u00e7ilmi\u015fse daha sonra B\u00f6l\u00fcm a\u015famas\u0131nda birden d\u00f6n\u00fcp bu husus tekrar de\u011ferlendirilemez<\/strong>. Ancak Roboski gibi T\u00fcrkiye tarihinin en \u00f6nemli katliamlar\u0131ndan birinde AYM B\u00f6l\u00fcm\u00fc, ilk ve son kez t\u00fcm bu kural ve uygulamalar\u0131 \u00e7i\u011fnemi\u015f ve daha \u00f6nceki a\u015famalarda \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015f bir konuyu yetkisinde olmamas\u0131na ra\u011fmen yeniden inceleyip ret karar\u0131 vermi\u015ftir. Bunun hukuki bir gerek\u00e7esi olamaz, siyasi gerek\u00e7esini ise bizim bilebilmemiz \u015f\u00fcphesiz imkans\u0131zd\u0131r.<\/p>\n

    3. AYM’nin Savunucusu A\u0130HM<\/strong><\/p>\n

    Bu husus ba\u015fvurucular taraf\u0131ndan A\u0130HM ba\u015fvurusunda da dile getirilmi\u015ftir. Ger\u00e7ekten de ba\u015fvurucular, ba\u015fvurular\u0131n\u0131n i\u00e7 hukuk yollar\u0131n\u0131n t\u00fcketilmesine ili\u015fkin b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde idari bir karar olan ret karar\u0131n\u0131n B\u00f6l\u00fcm a\u015famas\u0131nda verilmesinin art\u0131k m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrm\u00fc\u015fler, bu nedenle AYM B\u00f6l\u00fcm karar\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclemez oldu\u011funu belirtmi\u015flerdir. \u0130lgili kural yukar\u0131da belirtildi\u011fi gibi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu durumda A\u0130HM taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131 gereken ya kurallara bak\u0131p bu arg\u00fcman\u0131 h\u00fck\u00fcmete sormak, ya da do\u011frudan kurallar\u0131 uygulayarak ba\u015fvurunun esas\u0131na ge\u00e7mek olmal\u0131yd\u0131. Ama A\u0130HM, son zamanlarda yapt\u0131\u011f\u0131 gibi konuyu sapt\u0131r\u0131p, i\u00e7 hukuku kendi yorumlay\u0131p, AYM savunmas\u0131na soyunmu\u015f ve i\u00e7 hukuku kendisi yorumlama yoluna girmi\u015ftir:<\/p>\n

    \u201cAyr\u0131ca 6216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 48. maddesinin 3. ve 4. f\u0131kralar\u0131na g\u00f6re, iki hakimden olus\u0327an komisyon bas\u0327vurular\u0131n kabul edilebilirli\u011fine karar vermektedir. Ancak bu Kanun\u2019un 48. maddesinin 3. f\u0131kras\u0131na g\u00f6re, e\u011fer komisyon ba\u015fvurunun kabul edilemez oldu\u011funa oy birli\u011fiyle karar veremezse, dosya b\u00f6l\u00fcmlere havale edilmektedir<\/u> (Yukar\u0131daki 12. paragraf). Bu do\u011frultuda belirtmek gerekir ki dosyaya g\u00f6re, 24 Ekim 2014\u2019te, \u0130kinci B\u00f6l\u00fcme ba\u011fl\u0131 \u0130kinci Komisyon, ba\u015fvuruyu kabul edilebilirlik incelemesi ic\u0327in b\u00f6l\u00fcme havale etmis\u0327tir (Yukar\u0131daki 10. paragraf, AYM karar\u0131n\u0131n 4. paragraf\u0131). AYM\u2019nin karar\u0131ndan z\u0131mnen anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r ki<\/strong> b\u00f6yle bir ba\u015fvuruyu idari olarak reddetmek m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funa g\u00f6re, esas hakk\u0131nda karar veren bir merci – B\u00f6l\u00fcm – de evleviyetle bu yetkiye sahiptir. Bu sonuc\u0327, AYM \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc’n\u00fcn 64. maddesinin 3. f\u0131kras\u0131 ile de desteklenmektedir<\/strong>. Bu h\u00fckme g\u00f6re, \u201cBa\u015fvurunun niteli\u011fine uygun d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc takdirde mazeret ve kabul edilebilirli\u011fe ili\u015fkin tek bir taslak haz\u0131rlan\u0131p bu iki husus birlikte karara ba\u011flanabilir.\u201d (Yukar\u0131daki 13. paragraf).\u201d<\/p>\n

    G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi A\u0130HM, g\u00f6revi olmad\u0131\u011f\u0131 halde i\u00e7 hukuku yorumluyor ve daha da k\u00f6t\u00fcs\u00fc tamamen yanl\u0131\u015f yorumluyor. Ger\u00e7ekten de kural a\u00e7\u0131k, Komisyonun B\u00f6l\u00fcme havale edece\u011fi husus mazeretin kabul edilip edilmeyece\u011fi ve mazeret kabul edilmezse idari ret karar\u0131n\u0131n verilmesi de\u011fil, kabul edilemezlik kararlar\u0131d\u0131r. Ama A\u0130HM, AYM karar\u0131ndan z\u0131mnen bir sonu\u00e7<\/strong> \u00e7\u0131karmaktad\u0131r: \u201cesas hakk\u0131nda karar veren bir merci – B\u00f6l\u00fcm – de evleviyetle bu yetkiye sahiptir\u201d. Halbuki yukar\u0131daki a\u00e7\u0131klamalardan anla\u015f\u0131labilece\u011fi gibi b\u00f6yle bir sonu\u00e7 bir karardan \u00e7\u0131kar\u0131lamaz. Ne konuyu d\u00fczenleyen kurallar, ne de AYM\u2019nin verdi\u011fi binlerce karar aras\u0131nda bu z\u0131mni sonucu destekleyen bir tek \u00f6rnek yoktur.<\/p>\n

    Yukar\u0131da belirtildi\u011fi gibi mazeretin kabul edilip edilmeyece\u011fine ili\u015fkin \u00f6n sorun \u00e7\u00f6z\u00fclmeden dosyan\u0131n usuli olarak ilerlemesi ve esas incelemesi i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclen usuli a\u015famalar\u0131 tamamlamas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Dolay\u0131s\u0131yla Komisyonun ve B\u00f6l\u00fcm ba\u015fkan\u0131n\u0131n mazereti kabul etti\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Di\u011fer taraftan idari ret karar\u0131 yarg\u0131sal bir karar olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bu karar\u0131n B\u00f6l\u00fcm taraf\u0131ndan evleviyetle verilebilece\u011fini tespit etmek A\u0130HM\u2019e d\u00fc\u015fen bir yetki olmasa gerektir. A\u0130HM bir d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc derece mahkemesi de\u011fildir. Bunun anlam\u0131 i\u00e7 hukukun nas\u0131l yorumlanaca\u011f\u0131na ister ba\u015fvurucu lehine ister ba\u015fvurucu aleyhine karar vermemektedir. Bu nedenle, AYM\u2019nin s\u00f6ylemedi\u011fi \u015feyleri z\u0131mnen \u00e7\u0131karmak, hi\u00e7bir \u00f6rne\u011fi olmayan bir karar\u0131 rutin bir uygulamaym\u0131\u015f gibi kabul edip, yorumlamak A\u0130HM\u2019in g\u00f6revi olamaz.<\/p>\n

    Yukar\u0131da a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 \u00fczere ret kararlar\u0131yla kabul edilemezlik kararlar\u0131 birbirinden tamamen farkl\u0131 usullere tabii. Bunun da bir nedeni var. \u0130dari ret kararlar\u0131 o ba\u015fvurunun hi\u00e7 yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na geliyor. Nitekim, hukukta her zaman daha \u00fcst merci daha alt mercinin yapabildi\u011fini yapamaz. \u00d6rne\u011fin yasan\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a Dekana verdi\u011fi yetkiyi salt \u00fcst diye Rekt\u00f6r de kullanamaz. \u0130dari ret karar\u0131n\u0131 kimin nas\u0131l verece\u011fi a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde kabul edilmi\u015fken, B\u00f6l\u00fcm nas\u0131l olsa kabul edilemezlik karar\u0131 da veriyor o zaman idari ret karar\u0131n\u0131 da evleviyetle verir demek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Zaten b\u00f6yle bir \u00f6rnek de mevcut de\u011fildir. Bunun i\u00e7indir ki, A\u0130HM AYM\u2019nin bile akl\u0131na gelmeyen bir kural\u0131 kendi kendine tespit edip, sorunu \u00e7\u00f6zme yoluna gidiyor<\/strong>: \u201cBu sonuc\u0327, AYM \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc’n\u00fcn 64. maddesinin 3. f\u0131kras\u0131 ile de desteklenmektedir. Bu h\u00fckme g\u00f6re, \u201cBa\u015fvurunun niteli\u011fine uygun d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc takdirde mazeret ve kabul edilebilirli\u011fe ili\u015fkin tek bir taslak haz\u0131rlan\u0131p bu iki husus birlikte karara ba\u011flanabilir.\u201d Bu ifade AYM karar\u0131nda bile yokken ilk kez A\u0130HM karar\u0131nda kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. A\u0130HM, AYM\u2019yi savunmay\u0131 o kadar kafas\u0131na koymu\u015f gibi g\u00f6z\u00fck\u00fcyor ki, onun akl\u0131na gelmeyen h\u00fckm\u00fc ilk kez A\u0130HM dillendiriyor. Halbuki burada s\u00f6z konusu olan mazeretin Roboski\u2019de s\u00f6z\u00fc edilen mazerete ili\u015fkin olmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/strong> Oradaki mazeret, ba\u015fvuruyu s\u00fcresinde yapmayan ki\u015finin mazeretinin kabul\u00fcyle ilgilidir. Nitekim s\u00fcresinde yap\u0131lmayan ba\u015fvurular hakk\u0131nda ret karar\u0131 de\u011fil, s\u00fcre bak\u0131m\u0131ndan kabul edilemezlik karar\u0131 verilmektedir. Ne var ki, AYM\u2019nin bile d\u00fc\u015f\u00fcnemedi\u011fi bu hususu A\u0130HM ba\u015fvuruyu kabul edilemez bulmak i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr. Her f\u0131rsatta kendisinin i\u00e7 hukuku yorumlamaya yetkili olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten bir mahkemenin bu ola\u011fan\u00fcst\u00fc \u00e7abas\u0131n\u0131 da okuyucunun takdirine b\u0131rak\u0131yorum.<\/p>\n

    4. Roboski \u00d6ncesinde Bu T\u00fcr Bir Karar\u0131n Verilebilece\u011fini \u00d6ng\u00f6rmek M\u00fcmk\u00fcn m\u00fcyd\u00fc?<\/strong><\/p>\n

    B\u00f6yle bir \u00f6rnek mevcut olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 asl\u0131nda A\u0130HM de bilmektedir. AYM\u2019nin Roboski ret karar\u0131nda, AYM\u2019nin mazeret hakk\u0131nda verdi\u011fi 3 karara at\u0131f yap\u0131lmaktad\u0131r. A\u0130HM de bu \u00fc\u00e7 karar\u0131 aynen al\u0131p, karar\u0131nda kullanmaktad\u0131r. Bu kararlar ba\u015fvurucu avukatlar\u0131n\u0131n mazeret sundu\u011fu \u00f6rneklerdir ama bir \u00f6nemli farkla; bu kararlar\u0131n tamam\u0131nda s\u00fcre a\u015f\u0131m\u0131ndan dolay\u0131 kabul edilemezlik karar\u0131 verilmi\u015ftir.<\/strong> S\u00fcre a\u015f\u0131m\u0131 ba\u015fvurunun g\u00fcn\u00fcnde yap\u0131lmamas\u0131 halinde verilen bir karard\u0131r, ret karar\u0131 ise kabul edilemezlik karar\u0131 de\u011fildir. Yani bir ba\u015fvurunun g\u00fcn\u00fcnde yap\u0131lmas\u0131 sonras\u0131nda belge eksikliklerinin 15 g\u00fcnl\u00fck s\u00fcrede yap\u0131lmamas\u0131 nedeniyle b\u00f6l\u00fcm taraf\u0131ndan reddedilmi\u015f hi\u00e7bir karar \u00f6rne\u011fi yoktur!<\/strong><\/p>\n

    Dahas\u0131 A\u0130HM ve AYM\u2019nin iddias\u0131n\u0131n aksine ba\u015fvurucular\u0131n bu i\u00e7tihad\u0131 \u00f6ng\u00f6rmeleri de m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u00d6rnek verilen kararlar\u0131n birincisi Yasin Yaman ba\u015fvurusudur.[5]<\/a> Yasin Yaman vakas\u0131nda ba\u015fvurucunun avukat\u0131 tebligat\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihte g\u00f6revi nedeniyle ba\u015fka ilde bulundu\u011funu ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr, yani sa\u011fl\u0131k sorunu yoktur. \u0130kinci emsal karar ise 19.11.2015 tarihlidir, yani Roboski ba\u015fvurusunun yap\u0131lmas\u0131ndan \u00e7ok sonra karara ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r[6]<\/a>, ba\u015fvurucular\u0131n bu karar\u0131 \u00f6ng\u00f6rmesi de m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00f6rnekte ise ba\u015fvurucu rapor tarihinin dolmas\u0131ndan sonra bile ba\u015fvurusunu yapm\u0131\u015f de\u011fildir. Ger\u00e7ekten de bu \u00f6rnekte karar \u015f\u00f6yle demektedir: \u201cnihai karar ba\u015fvurucunun \u00f6nceki avukat\u0131na 17\/6\/2013 tarihinde tebli\u011f edilmi\u015f olup, bu tarihten itibaren en son 17\/7\/2013 tarihine kadar ba\u015fvuru yap\u0131lmas\u0131 gerekirken, hakl\u0131 mazeret olarak de\u011ferlendirilmeyen hastal\u0131\u011fa ili\u015fkin istirahat raporu s\u00fcresinin bitti\u011fi tarihten itibaren 15. g\u00fcn\u00fcn sonunda yap\u0131lan ba\u015fvuruda s\u00fcre a\u015f\u0131m\u0131 bulundu\u011fu sonucuna var\u0131lmaktad\u0131r\u201d.[7]<\/a> (para. 29). G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi bu \u00f6rnekte de ba\u015fvurucunun avukat\u0131 rapor alm\u0131\u015f ama ba\u015fvurusunu rapor s\u00fcresinin tamamlanmas\u0131ndan yine de 15 g\u00fcn sonra yapm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

    Ba\u015fvurucular, bu konuyu da A\u0130HM \u00f6n\u00fcne getirmi\u015ftir.<\/strong> Ger\u00e7ekten de ba\u015fvuruda, mazeret konusunun bu \u015fekilde keyfi bir \u015fekilde belirlenmesinin, a\u011f\u0131r hastal\u0131\u011f\u0131n ne oldu\u011funun belirtilmeksizin AYM taraf\u0131ndan saptanmas\u0131n\u0131n yasall\u0131k ilkesine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir. Bu kadar basit bir hususu ara\u015ft\u0131rmak yerine A\u0130HM, ba\u015fvurucular\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclemezlik iddias\u0131n\u0131 yine bir AYM savunusuyla reddetmi\u015ftir: \u201cMahkeme ayn\u0131 zamanda, avukat taraf\u0131ndan sunulan sa\u011fl\u0131k raporunun ge\u00e7erli bir mazeret say\u0131lmayarak kabul edilmemesinin, AYM\u2019nin konu hakk\u0131ndaki i\u00e7tihad\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda a\u00e7\u0131k\u00e7a keyfi veya mant\u0131ks\u0131z g\u00f6r\u00fclemeyece\u011fini belirtmektedir\u201d (para. 23). Oysa g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi AYM\u2019nin bu vakaya do\u011frudan uygulanabilecek tek bir karar \u00f6rne\u011fi A\u0130HM karar\u0131nda mevcut de\u011fildir.<\/strong> Verilen t\u00fcm karar \u00f6rnekleri ret de\u011fil kabul edilemezlik karar\u0131d\u0131r. Dahas\u0131 bu kararlar\u0131n hi\u00e7biri Roboski ba\u015fvurucular\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir nitelikte de de\u011fildir.<\/p>\n

    Oysa A\u0130HM, basit bir incelemeyle tespit edilebilecek bir hususu incelemeksizin ba\u015fvuruyu kabul edilemez bulaca\u011f\u0131na h\u00fck\u00fcmete savunma imkan\u0131 verseydi h\u00fck\u00fcmet bu konuda varsa \u2013ki yoktur- ba\u015fka \u00f6rnekleri sunabilir, ba\u015fvurucular da bu iddiay\u0131 kolayca \u00e7\u00fcr\u00fctebilirdi. Ama A\u0130HM anla\u015f\u0131lmaz bir \u015fekilde tek bir \u00f6rne\u011fi olmayan bu uygulaman\u0131n keyfi ve mant\u0131ks\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna sadece Mehmet Encu karar\u0131na bakarak karar vermi\u015ftir.<\/p>\n

    5. Anayasa Mahkemesi Hastene mi, T\u0131p Fak\u00fcltesi mi?<\/strong><\/p>\n

    G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi AYM\u2019nin konuya ili\u015fkin bir i\u00e7tihad\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fil. A\u00e7\u0131k olan tek husus \u015fudur, ge\u00e7erli bir mazeret varsa keyfi \u015fekilde davran\u0131lamaz ve ba\u015fvurucuya gerekli s\u00fcre verilir. \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck’\u00fcn “Ba\u015fvuru s\u00fcresi ve mazeret” kenar ba\u015fl\u0131kl\u0131 64. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n

    “(2) Bas\u0327vurucu m\u00fccbir sebep veya a\u011f\u0131r hastal\u0131k gibi hakl\u0131 bir mazereti nedeniyle s\u00fcresi i\u00e7inde ba\u015fvurusunu yapamad\u0131\u011f\u0131 takdirde, mazeretinin kalkt\u0131\u011f\u0131 tarihten itibaren onbe\u015f g\u00fcn i\u00e7inde ve mazeretini belgeleyen delillerle birlikte ba\u015fvurabilir. Komisyonlar raport\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcnce mazeretin kabul\u00fcn\u00fcn gerekip gerekmedi\u011fi y\u00f6n\u00fcnde karar tasla\u011f\u0131 haz\u0131rlan\u0131r. Komisyon, \u00f6ncelikle ba\u015fvurucunun mazeretinin ge\u00e7erli g\u00f6r\u00fcl\u00fcp g\u00f6r\u00fcllmedi\u011fini inceleyerek mazereti kabul veya reddeder. ”<\/p>\n

    Ba\u015fvurucunun avukat\u0131 AYM\u2019ye bir rapor sunmu\u015ftur. Rapora g\u00f6re avukat\u0131n 5 g\u00fcn istirahat etmesi gerekmektedir. Ne AYM ne de A\u0130HM bu raporun ge\u00e7ersiz, sahte oldu\u011funu, avukat\u0131n o tarihte hasta olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrmemektedir<\/u><\/strong>. Sadece AYM, neye dayand\u0131\u011f\u0131 belirsiz bir \u015fekilde ve yukar\u0131da a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 \u00fczere ba\u015fka \u00f6rne\u011fi de mevcut olmayan bir \u015fekilde bu hastal\u0131\u011f\u0131n yeterince a\u011f\u0131r olmad\u0131\u011f\u0131na kanaat getirmi\u015ftir. AYM bunu ne s\u0131fatla yapmaktad\u0131r? Hekimden daha iyi mi t\u0131p bildi\u011fi i\u00e7in bu sonuca ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r? Yoksa AYM\u2019de ba\u015fka mahkemelerde olmayan t\u0131p raporlar\u0131n\u0131 inceleyen \u00f6zel bir birim mi mevcuttur? Her iki sorunun da cevab\u0131 tabii ki hay\u0131rd\u0131r. San\u0131r\u0131m bu garip tutuma en iyi cevab\u0131 karara kar\u015f\u0131 oy yazan Osman Alifeyyaz Paks\u00fct veriyor:<\/p>\n

    \u201c16. Ba\u015fvurucu avukat\u0131n\u0131n sundu\u011fu rapora gelince: Tek doktor taraf\u0131ndan verilen be\u015f g\u00fcnl\u00fck istirahat raporudur. Anayasa Mahkemesinin i\u00e7tihatlar\u0131nda her ne kadar a\u011f\u0131r hastal\u0131k veya yatarak istirahat verilmesi d\u0131\u015f\u0131ndaki nispeten hafif rahats\u0131zl\u0131kla ge\u00e7erli mazeret olarak kabul edilmemekte ise de hangi mazeretin ge\u00e7erli olaca\u011f\u0131 ilgili mevzuata g\u00f6re Anayasa Mahkemesininin takdirinde olup , 6216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019da veya Anayasa Mahkemesi \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc’nde tek doktor taraf\u0131ndan verilen k\u0131sa s\u00fcreli istirahat raporlar\u0131n\u0131n ge\u00e7erli mazeret kabul edilmesine engel bir h\u00fck\u00fcm de bulunmamaktad\u0131r. Halsizlik hisseden veya a\u011fr\u0131lar \u00e7eken bir avukat\u0131 m\u00fcvekkilin hakk\u0131n\u0131n kaybedilmemesi i\u00e7in mesaiye zorlaman\u0131n insan haklar\u0131 y\u00f6n\u00fcnden bizatihi sorgulanabilir bir durum oldu\u011funa da i\u015faret etmek gerekir\u201d.<\/p>\n

    AYM \u00fcyesi taraf\u0131ndan belirsiz oldu\u011fu vurgulanan bu husus A\u0130HM taraf\u0131ndan yine incelenmeksizin AYM i\u00e7tihatlar\u0131nda a\u00e7\u0131k oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle kabul edilmi\u015ftir.<\/p>\n

    6. Hangi Eksiklikler Ret Nedenidir?<\/strong><\/p>\n

    Bir an i\u00e7in yukar\u0131da anlatt\u0131\u011f\u0131m\u0131z t\u00fcm usuls\u00fczl\u00fckleri bir kenara b\u0131rakal\u0131m. Diyelim ki B\u00f6l\u00fcm\u00fcn ret karar\u0131 verme yetkisi vard\u0131r ve bu yetkisini diledi\u011fi her a\u015famada kullanabilir. Bu durumda dahi sorulmas\u0131 gereken son bir soru daha vard\u0131r: Peki hangi eksiklikler ba\u015fvurunun reddine neden olacakt\u0131r? Yasa ve \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck, Mahkeme taraf\u0131ndan bildirilen eksikliklerin verilen kesin s\u00fcrede tamamlanmamas\u0131 halinde ba\u015fvurunun reddine karar verilece\u011finin ihtar edilmesi h\u00fckm\u00fcn\u00fc i\u00e7ermektedir. Ancak bu h\u00fck\u00fcmlere dayan\u0131larak her t\u00fcrl\u00fc eksiklik bildiriminde eksikliklerin belirlenen s\u00fcrede tamamlanmas\u0131 halinde t\u00fcm ba\u015fvurular\u0131n reddedilece\u011fini s\u00f6ylemek mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n<\/strong>\u0131 ihlal edecektir. Mesela birden fazla ba\u015fvurucusu olan bir ba\u015fvuruda ba\u015fvuruculardan sadece birine ili\u015fkin bir eksiklik tamamlanmad\u0131 diye t\u00fcm ba\u015fvurunun reddine karar vermek ba\u015fvurusunda eksiklik olmayan ba\u015fvurucular a\u00e7\u0131s\u0131ndan a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131 ihlali olu\u015fturacakt\u0131r.<\/p>\n

    Ayn\u0131 \u015fekilde tazminat talebinde bulunmakla birlikte miktar\u0131n\u0131 bildirmeyen, ya da maddi tazminat\u0131n dayana\u011f\u0131 olan belgeleri bildirmeyen bir ba\u015fvurucunun t\u00fcm ba\u015fvurusunu reddetmek de hakkaniyete ayk\u0131r\u0131 olacak ve mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131 ihlal edecektir.<\/p>\n

    AYM bildirdi\u011fi eksikliklerden bir k\u0131sm\u0131 yukar\u0131da verilen \u00f6rneklere uymaktad\u0131r. Mesela baz\u0131 ba\u015fvurucular\u0131n vekillerine ili\u015fkin vekaletname \u00f6rne\u011fi ba\u015fvuruya eklenmemi\u015ftir. Ancak bu eksikli\u011fin b\u00fct\u00fcn ba\u015fvurucular\u0131n ba\u015fvurusunu reddetmeyi gerektirdi\u011fini s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n

    Di\u011fer baz\u0131 eksik belgeler ise savc\u0131l\u0131\u011f\u0131n takipsizlik karar\u0131 ve bu karar\u0131n tebli\u011fine ili\u015fkin belgenin asl\u0131 veya onayl\u0131 \u00f6rne\u011finden ibarettir. Bu belgelerin Mahkemenin de entegre oldu\u011fu UYAP sistemi \u00fczerinden do\u011frudan ula\u015f\u0131labilen belgeler oldu\u011fu dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda bu eksikliklerin de ba\u015fvurunun reddini gerektiren bir eksiklik oldu\u011fu s\u00f6ylenemez.<\/p>\n

    AYM bu iki farkl\u0131 eksikli\u011fi dikkate almam\u0131\u015ft\u0131r. Ama bu konuda imdad\u0131na A\u0130HM de yeti\u015fememi\u015ftir. <\/strong>Yine A\u0130HM ba\u015fvurusunda bu eksikli\u011fin esas niteli\u011finde olmad\u0131\u011f\u0131 ve bu kadar \u00f6nemli bir ba\u015fvuruda ret karar\u0131na dayanak olamayaca\u011f\u0131 ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir \u015fekilde dile getirilmi\u015ftir. A\u0130HM, bu kez i\u00e7 hukuku yorumlayarak da bu iddiaya cevap veremeyece\u011fi i\u00e7in bu hususu tamam\u0131yla g\u00f6rmezden gelmi\u015f, neden esas\u0131 etkilemeyen bu eksikliklerin ret sebebi say\u0131lmas\u0131n\u0131n sorunlu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, neden AYM\u2019nin bu karar\u0131n\u0131n \u201ckeyfi ve mant\u0131ks\u0131z\u201d g\u00f6r\u00fclmedi\u011fini a\u00e7\u0131klamam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

    SONU\u00c7: AYM’nin Usuls\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn Hesab\u0131n\u0131 Kim Verecek?<\/strong><\/p>\n

    A\u0130HM\u2019in karar\u0131 yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131ndan beri \u00e7ok say\u0131da hukuk\u00e7u \u201ctamam ama A\u0130HM ne yapsayd\u0131, AYM \u00f6n\u00fcnde avukatlar\u0131n da usule uymas\u0131 laz\u0131m\u201d diyor. Avukat daha \u00f6zenli ve dikkatli olabilir miydi? \u015e\u00fcphesiz evet. Peki ama bu davada usuls\u00fcz davranan avukat m\u0131? Hay\u0131r, bu davada t\u00fcm\u00fcyle usuls\u00fcz davranan AYM. Bu usuls\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc, anlams\u0131z bir \u015fekilde ve kendi i\u00e7tihad\u0131n\u0131 da hi\u00e7e sayarak savunan da A\u0130HM.<\/p>\n

    AYM ba\u015fvurunun yap\u0131lmas\u0131ndan 1,5 y\u0131l, t\u00fcm i\u015flemlerin tamamlanmas\u0131ndan bir y\u0131l sonra ba\u015fvuru hakk\u0131nda idari ret karar\u0131 verilmemi\u015fken ve B\u00f6l\u00fcm\u00fcn bu konuda hi\u00e7bir yetkisi olmamas\u0131na ra\u011fmen a\u00e7\u0131k\u00e7a usuls\u00fcz bir karar verdi. Bu karar t\u00fcr\u00fcn\u00fcn ilk ve tek \u00f6rne\u011fiydi. AYM, yine usuls\u00fcz bir \u015fekilde hi\u00e7bir bilgisi ve uzmanl\u0131\u011f\u0131 olmamas\u0131na ra\u011fmen ge\u00e7erli bir doktor raporunun yeterli bir mazeret olmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015ft\u0131. Hem de bunu hangi davada yapt\u0131? T\u00fcrkiye tarihinin en b\u00fcy\u00fck katliamlar\u0131ndan birinin ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi Roboski katliam\u0131nda.<\/p>\n

    \u015eimdi bizden bunlar\u0131n tamam\u0131n\u0131n bir tesad\u00fcf oldu\u011funu, bir m\u00fclkiyet davas\u0131nda da benzer bir kazan\u0131n olabilece\u011fini kabul etmemizi kimse bekleyemez san\u0131r\u0131m. \u015eunu g\u00f6rmemiz laz\u0131m; 1990\u2019lardan farkl\u0131 olarak insan haklar\u0131 ihlalleri \u00e7\u0131plak bir \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirilmiyor. O g\u00fcnler ge\u00e7ti. Art\u0131k ihlallerin g\u00fczel paketler i\u00e7ine, usul kurallar\u0131n i\u00e7ine yerle\u015ftirilmesi gerekiyor. Usul kurallar\u0131n\u0131n ana \u00f6zelli\u011fi muktedirlere ihlalleri g\u00f6r\u00fcnmez k\u0131lma imkan\u0131n\u0131 vermesi. Ger\u00e7ekten de A\u0130HM karar\u0131n\u0131 okudu\u011funuzda \u015funu g\u00f6r\u00fcyorsunuz; art\u0131k konu 34 ki\u015finin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi de\u011fil, avukat\u0131n X belgeyi sunmas\u0131. Bu usuli karartma rol\u00fcn\u00fc sa\u011flamakla g\u00f6revli ana merci de AYM. \u00c7\u00fcnk\u00fc AYM\u2019de usule tak\u0131l\u0131rsan\u0131z, \u00f6ncesinde ne yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n hi\u00e7bir \u00f6nemi kalm\u0131yor. Devlet y\u0131llarca bir katliam\u0131 ara\u015ft\u0131rmam\u0131\u015f olabilir ama bu avukat\u0131n X belgeyi 2 g\u00fcn geciktirmesinden daha \u00f6nemsiz hale geliyor. Bu sayede, A\u0130HM de g\u00f6n\u00fcl rahatl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7erisinde a\u011f\u0131r insan haklar\u0131 ihlallerine g\u00f6z yumabiliyor.<\/p>\n

    Bunun i\u00e7in insan haklar\u0131 davalar\u0131nda bu usul tuza\u011f\u0131na d\u00fc\u015fmek, bunu kabullenmek benim a\u00e7\u0131mdan asla kabul edilemez. Ama bu yaz\u0131da g\u00f6sterdi\u011fimiz gibi usul meselesinin bir de g\u00f6r\u00fcnmeyen ba\u015fka bir y\u00f6n\u00fc var. Mahkemeler ba\u015fvurucular\u0131n usuls\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn en ince ayr\u0131nt\u0131s\u0131na kadar karar verebilirken, mahkemelerin en a\u011f\u0131r usuls\u00fczl\u00fckleri kolayl\u0131kla g\u00f6zlerden ka\u00e7\u0131r\u0131labiliyor.<\/p>\n

    T\u00fcm bu a\u00e7\u0131klamalar sonras\u0131nda, karar \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra, AYM ve A\u0130HM kararlar\u0131n\u0131 g\u00f6rmeksizin \u201cama usul esastan \u00f6nce gelir, her mahkemenin de bir usul\u00fc vard\u0131r\u201d diyen meslekta\u015flar\u0131m\u0131za bir davet \u00e7\u0131karma hakk\u0131m\u0131z var san\u0131yoruz. Madem usul meselesinin bu kadar \u00f6nemli oldu\u011fu konusunda herkes hem fikir, AYM\u2019yi ve A\u0130HM\u2019i bu b\u00fcy\u00fck usuls\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcn gerek\u00e7esini a\u00e7\u0131klamaya hep beraber davet etmek gerekmez mi:<\/p>\n

    Ne oldu da T\u00fcrkiye tarihinin en b\u00fcy\u00fck katliam\u0131n\u0131n incelendi\u011fi bir davada AYM bu kadar usule ayk\u0131r\u0131 bir karar verebildi? Ve ne oldu da bu hususlar \u00f6n\u00fcne getirilmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen A\u0130HM, baz\u0131 konularda i\u00e7 hukuku yorumlayarak, baz\u0131 konularda hi\u00e7 cevap vermeyerek t\u00fcm bu usuls\u00fczl\u00fcklere ye\u015fil \u0131\u015f\u0131k yakt\u0131? <\/strong><\/p>\n

    Bug\u00fcn usuls\u00fczl\u00fc\u011fe tak\u0131lan arkada\u015flar\u0131n \u00e7almas\u0131 gereken kap\u0131 avukatlar de\u011fil bu devasa cezas\u0131zl\u0131\u011fa ve adaletsizli\u011fe arac\u0131 olan AYM ve onun bu a\u00e7\u0131k usuls\u00fczl\u00fcklerini \u00f6rtbas eden A\u0130HM olmal\u0131d\u0131r!<\/p>\n

    [1]<\/a> Karar\u0131n Anayasa G\u00fcndemi sayfas\u0131nda Atag\u00fcn Mert taraf\u0131ndan yap\u0131lan gayriresmi T\u00fcrk\u00e7e \u00e7evirisi bulunabilir. https:\/\/anayasagundemi.files.wordpress.com\/2018\/05\/encu-ve-digcc86erleri-v-tucc88rkiye-2.pdf<\/p>\n

    [2]<\/a> AYM, Mehmet Encu ve Di\u011ferleri Ba\u015fvurusu, no. 2014\/11864, 24.2.2016, para. 12-13.<\/p>\n

    [3]<\/a> Selahattin Enc\u00fc ve Di\u011ferleri, para. 24.<\/p>\n

    [4]<\/a> Abd\u00fclmecit Teter ve Di\u011ferleri Ba\u015fvurusu, no. 2014\/16223, 6.4.2017; Tahir \u00c7ak\u0131r Ba\u015fvurusu, no. 2014\/16226, 6.4.2017; \u0130zzettin Deli Ba\u015fvurusu, no. 2014\/16240, 5.4.2017.<\/p>\n

    [5]<\/a> Yasin Yaman Ba\u015fvurusu, no. 2012\/1075, 12.2.2013<\/p>\n

    [6]<\/a> Turgut Kaya ve Di\u011ferleri Ba\u015fvurusu, no. 2013\/5859, 19.11.2015<\/p>\n

    [7]<\/a> Ramazan S\u00f6nmez Ba\u015fvurusu, no. 2013\/6325, 15.4.2014<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    ROBOSK\u0130 ve USUL: B\u0130R KATL\u0130AMIN TAR\u0130HE G\u00d6M\u00dcLMES\u0130NDE B\u0130L\u0130NMEYEN GER\u00c7EKLER Kerem Alt\u0131parmak Ge\u00e7ti\u011fimiz hafta Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi (A\u0130HM), Roboski katliam\u0131 ile ilgili yap\u0131lan ba\u015fvuruyu i\u00e7 hukuk yollar\u0131n\u0131n t\u00fcketilmedi\u011fi gerek\u00e7esiyle kabul edilemez buldu (Selahattin Enc\u00fc ve Di\u011ferleri\/T\u00fcrkiye, no. 49976\/16, 17.5.2018).[1] A\u0130HM, daha \u00f6nce bir\u00e7ok karar\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 gibi ulusal d\u00fczeyde Anayasa Mahkemesi\u2019ne (AYM) yap\u0131lan ba\u015fvuruda AYM\u2019nin verdi\u011fi karar\u0131n g\u00fcvenirli\u011finden hi\u00e7 \u015f\u00fcphe duymad\u0131…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1690,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[115,191,142,224],"tags":[],"class_list":["post-1691","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aihm","category-anayasa-mahkemesi","category-kerem-altiparmak","category-roboski"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/privacy.cyber-rights.org.tr\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/roboski.jpg?fit=620%2C344&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p7wjA8-rh","jetpack-related-posts":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/privacy.cyber-rights.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1691","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/privacy.cyber-rights.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/privacy.cyber-rights.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/privacy.cyber-rights.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/privacy.cyber-rights.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1691"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/privacy.cyber-rights.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1691\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1700,"href":"https:\/\/privacy.cyber-rights.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1691\/revisions\/1700"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/privacy.cyber-rights.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1690"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/privacy.cyber-rights.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1691"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/privacy.cyber-rights.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1691"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/privacy.cyber-rights.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1691"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}