{"id":870,"date":"2010-02-13T15:21:34","date_gmt":"2010-02-13T12:21:34","guid":{"rendered":"http:\/\/privacy.cyber-rights.org.tr\/?p=870"},"modified":"2010-02-13T15:21:46","modified_gmt":"2010-02-13T12:21:46","slug":"haberturk-internet-suclari-neden-engellenemiyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/privacy.cyber-rights.org.tr\/?p=870","title":{"rendered":"Habert\u00fcrk: \u0130nternet su\u00e7lar\u0131 neden engellenemiyor?"},"content":{"rendered":"

\u0130nternet su\u00e7lar\u0131 neden engellenemiyor?<\/a><\/p>\n

\u0130nternet su\u00e7lar\u0131 neden engellenemiyor?
\nKonunun uzmanlar\u0131 HABERTURK.COM’a de\u011ferlendirdi<\/p>\n

13.02.2010 09:47<\/p>\n

Mahmut Hamsici \/ HABERTURK.COM (mhamsici@haberturk.com)<\/p>\n

T\u00fcrkiye kamuoyu son bir hafta i\u00e7erisinde internet \u00fczerinden i\u015flenen iki b\u00fcy\u00fck su\u00e7a tan\u0131kl\u0131k etti. \u0130zmir’de Deniz Kurmay Albay Berk’in ge\u00e7en g\u00fcnlerde intihar etmesine, Berk’in kendisinin ve e\u015finin \u00f6zel hayat\u0131na dair bilgilerin yer ald\u0131\u011f\u0131 bir videonun internette yay\u0131lmas\u0131n\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 iddia edildi. \u0130ntihardan k\u0131sa s\u00fcre sonra video yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131 uluslararas\u0131 \u00e7aptaki siteden kald\u0131r\u0131ld\u0131. D\u00fcn ise Genel Yay\u0131n Y\u00f6netmeni Hrant Dink’i 2007’de suikasta kurban veren Agos gazetesinin internet sitesi hacklendi. Siteye nefret s\u00f6ylemi i\u00e7eren bir metin ve Dink cinayetinin katil zanl\u0131s\u0131 Og\u00fcn Samast’\u0131n foto\u011fraf\u0131 kondu.<\/p>\n

Peki T\u00fcrkiye’de internet \u00fczerinden yap\u0131lan ve cinayetlerin, intiharlar\u0131n dahi \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7abilen sald\u0131r\u0131lar ve ki\u015filik haklar\u0131 ihlalleri neden \u00f6nlenemiyor? Bili\u015fim su\u00e7lar\u0131yla ilgili T\u00fcrkiye’nin hukuki yap\u0131lanmas\u0131 yeterli mi? Vatanda\u015flar sanal alemde ya\u015fad\u0131klar\u0131 bu t\u00fcr ma\u011fduriyetler kar\u015f\u0131s\u0131nda ne yapmal\u0131? Bat\u0131 \u00fclkelerinde benzer sorunlar nas\u0131l \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcyor?<\/p>\n

But\u00fcn bu sorular\u0131 konunun uzmanlar\u0131na sorduk. ‘Alternatif Bili\u015fim’ Hukuk Dan\u0131\u015fman\u0131 Ay\u015fe Kaymak, \u0130nternet Teknolojileri Derne\u011fi Ba\u015fkan\u0131 Do\u00e7. Dr. Mustafa Akg\u00fcl, \u0130stanbul Bilgi \u00dcniversitesi \u0130leti\u015fim Fak\u00fcltesi \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Do\u00e7. Dr. Asl\u0131 Tun\u00e7, ayn\u0131 \u00fcniversitenin hukuk fak\u00fcltesinden Do\u00e7. Dr. Yaman Akdeniz konuyu HABERTURK.COM’a de\u011ferlendi.<\/p>\n

‘Bat\u0131’da eri\u015fime engelleme yap\u0131lm\u0131yor’<\/p>\n

Do\u00e7. Dr. Yaman Akdeniz \/ \u0130stanbul Bilgi \u00dcniversitesi<\/p>\n

\u0130\u015fin hukuki tespit k\u0131sm\u0131nda b\u00fcy\u00fck zorluklar var. Mesela bir ki\u015fi hakaret i\u00e7eren video y\u00fckledi diye Youtube’un i\u00e7eri\u011fine ula\u015fam\u0131yoruz. Ge\u00e7enlerde bir Albay’\u0131n Dailymotion’a y\u00fcklenen bir videodan dolay\u0131 intihar etti\u011fi iddia edildi, son olarak da Agos’un sitesine sald\u0131r\u0131ld\u0131. Ortada bir s\u00fcr\u00fc hakaret davas\u0131 var ama kimlikler tespit edilemiyor. Agos olay\u0131nda mesele sadece siteye zarar vermek meselesi de\u011fil. Burada sitenin hacklenip nefret s\u00f6ylemi i\u00e7eri\u011finin siteye konmas\u0131 var. Ama i\u015fin tespit taraf\u0131na geldi\u011finizde bir tespit sorunu var. O siteyi kim de\u011fi\u015ftirdi, o albayla ilgili videoyu Dailymotion’a kim y\u00fckledi? Bir de Dailymotion yabanc\u0131 bir site, burada uluslararas\u0131 bir problem var. Bunu yapan insanlar\u0131n bulunmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayabiliyor.<\/p>\n

T\u00fcrkiye’de de konuyla ilgili yasal d\u00fczenlemeler var ve okudu\u011funuz zaman gayet a\u00e7\u0131k ve netler. Denetleme ve ki\u015filerin tespit a\u015famas\u0131nda problem var. Tespit edildikten sonra bu maddelerin uygulanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn. T\u00fcrkiye, uluslararas\u0131 alanda Avrupa Konseyi’nin siber su\u00e7lar s\u00f6zle\u015fmesine taraf de\u011fil. O \u00fclkeler aras\u0131nda al\u0131\u015fveri\u015fler m\u00fcmk\u00fcn.T\u00fcrkiye’nin eri\u015fime engelleme politikas\u0131 asl\u0131nda demokratik \u00fclkelerde yap\u0131lmayan bir \u015fey. Dar anlamda, mesela \u00e7ocuk pornosu ya da neo-nazi i\u00e7erikle ilgili yap\u0131l\u0131yor. Bizimki ormana mangal yapmaya gidip orman\u0131 yakmaya benziyor. T\u00fcrkiye’nin ileti\u015fim
\nengelleme politikas\u0131 tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r ama kanunumuz di\u011fer \u00fclkelerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan geri de\u011fil. Di\u011fer \u00fclkelerde de hacking olaylar\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi \u00e7ok zor. Bunlar y\u00fczlerini de saklamas\u0131n\u0131 bilen insanlar, i\u015fin emniyet taraf\u0131 zor. B\u00fct\u00fcn bu probemleri tamamen ortadan kald\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcn olmayabilir, kanun yoluyla da bu problemler ortadan kalkm\u0131yor. Birisi video y\u00fckleyip su\u00e7 i\u015fliyor onu yerine siteye eri\u015fim k\u0131s\u0131tlan\u0131yor b\u00f6ylece cezaland\u0131r\u0131lan biz oluyoruz. <\/p>\n

‘\u00c7\u00f6z\u00fcm site kapatmak olmamal\u0131’<\/p>\n

Ay\u015fe Kaymak \/ ‘Alternatif Bili\u015fim’ Hukuk Dan\u0131\u015fman\u0131<\/p>\n

5651 say\u0131l\u0131 internet su\u00e7lar\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lan bir kanun var. Bu kanuna dayan\u0131larak eri\u015fime engeleme karar\u0131 veriliyor. Bu kanunun 9 . maddesinde ki\u015filik haklar\u0131n\u0131n ihlali durumunda uygulanacak bir prosed\u00fcrden bahsediliyor. T\u00fcrkiye’de ki\u015filik haklar\u0131na sald\u0131r\u0131 gerek\u00e7esiyle Medeni Kanun’a dayan\u0131larak da eri\u015fim ihlali karar\u0131 al\u0131nabilir ama bence bu do\u011fru de\u011fil, sans\u00fcr\u00fc getiriyor. 5651 diyor ki ki\u015fi \u00f6nce ‘benimle ilgili \u015funlar var, kald\u0131r\u0131ls\u0131n’ talebiyle siteye ba\u015fvurur. E\u011fer sitenin sorumulular\u0131 kald\u0131rmazlarsa Savc\u0131l\u0131\u011fa ba\u015fvururlar. Ama ne yaz\u0131k ki mahkemeler 9. maddeyi uygulamak yerine Medeni Kanun’a ba\u015fvurmak yoluna gidiyor. \u0130nternetin do\u011fas\u0131 gere\u011fi kontrol alt\u0131na alam\u0131yorsunuz. Bu konuda internet sitelerinin eri\u015fimini engelleme son \u00e7are olmal\u0131. Hatta sadece hatal\u0131 i\u00e7eri\u011fin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 yap\u0131labilir, ilgili sayfa kald\u0131r\u0131labilir. Ben internetin daha \u00f6zg\u00fcr kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 savunan bir hukuk\u00e7u olarak bunlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorum. T\u00fcrkiye’de kolay yola ka\u00e7\u0131l\u0131yor. Dedi\u011fim gibi o internet sitesinin temsilcili\u011fi varsa, oran\u0131n bir edit\u00f6r\u00fc vard\u0131r, \u00f6ncelikle edit\u00f6rl\u00fck sisteminin uygulanmas\u0131 gerekiyor. O sitenin sorumlusuna ula\u015f\u0131lam\u0131yorsa o zaman sayfan\u0131n kapat\u0131lmas\u0131 gerekir diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n

Yeni yasal d\u00fczenlemelere ihtiya\u00e7 var. 5651 say\u0131l\u0131 kanun \u00e7ok acele \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f. \u00c7\u0131kar\u0131l\u0131rken internetin ruhunu, \u00f6z\u00fcn\u00fc alg\u0131lam\u0131\u015f bilim adamlar\u0131na dan\u0131\u015f\u0131lmam\u0131\u015f. Yasaklayarak \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretilemiyor. Yeni yasalar yap\u0131l\u0131rken uzmanlara dan\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ana fikir sans\u00fcr olmamal\u0131d\u0131r. Avrupa’da da benzer yasalar var. Hukuka ayk\u0131r\u0131 i\u00e7erik kald\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bu sorunu ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z sitenin T\u00fcrkiye’de temsilci\u011fli yoksa T\u0130B ileti\u015fim engelleme karar\u0131 verebiliyor. Ama T\u0130B idari bir kurum. Youtube gibi d\u00fcnyaca kullan\u0131lan bir siteyi kapatt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda bu \u00e7ok komik oluyor. B\u00f6yle durumlarda T\u0130B’e ba\u015fvuru yap\u0131labilir. Ama ben direkt ‘ba\u015fvurun’ diyemiyorum \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00f6nce hukaka ayk\u0131r\u0131 i\u00e7eri\u011fin kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6neriyorum.<\/p>\n

‘Ki\u015filerin tespiti \u00e7ok zor’<\/p>\n

Do\u00e7. Dr. Mustafa Akg\u00fcl \/ \u0130nternet Teknolojileri Derne\u011fi Ba\u015fkan\u0131<\/p>\n

Kanunda \u00f6ncelikle uyar kald\u0131r mekanizmas\u0131 var. \u015eayet yay\u0131nla ilgili bilgi varsa siteye ba\u015fvurulabilir olmazsa Savc\u0131l\u0131\u011fa ba\u015fvurulabilir. Medeni kanun \u00fczerinden de dava a\u00e7\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn. Sonu\u00e7ta mahkeme ‘d\u00fczelt’ ya da ‘kald\u0131r’ der. E\u011fer site uluslararas\u0131 bir siteyse o da ciddi bir sorun. Bizdeki kanunlarla oradaki kanunlar ayn\u0131 de\u011fil. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda kimlik tespiti sorunu ya\u015fan\u0131yor. O sorunun a\u015f\u0131lmas\u0131 zor. \u0130nternet \u00fczerinden kimli\u011fi saklamak m\u00fcmk\u00fcn. Uluslararas\u0131 kimlik tespiti ayr\u0131 bir sorun. \u00c7ok \u00f6nemli konularda, ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131k, \u00e7ocuk pornosu gibi uluslararas\u0131 hukuk devreye giriyor.<\/p>\n

Bir sorunla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda o bilgi yay\u0131lm\u0131\u015fsa b\u00fct\u00fcn sitelere ayr\u0131 yar\u0131
\nba\u015fvurmak gerekiyor. \u0130nternet \u00e7ok h\u0131zl\u0131 de\u011fi\u015fen, kaygan bir zemin. Avrupa’da da benzer bir durum var. \u015eu an i\u00e7in internetin baz\u0131 sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Avrupa \u00fclkeleri kimli\u011fi saklama konusunda biraz farkl\u0131. Kullan\u0131c\u0131lar\u0131n kimliklerini saklamas\u0131na imkan veriyor, bunun toplumsal bir fayda oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar. Bizde ise ona pek s\u0131cak bak\u0131lm\u0131yor. \u015eu a\u015famas\u0131nda internetteki bir tak\u0131m sorunlar\u0131n kolay bir \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc yok. Bu bir ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemi, ne olaca\u011f\u0131 ileride netle\u015fecek. Art\u0131lar\u0131 ve eksileri var ama kimse de bu geli\u015fmenin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek istemiyor. Bir de baz\u0131 sorunlar\u0131 tek bir \u00fclkede \u00e7\u00f6zmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil, Bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmesi gerekir. Zamanla daha liberal olacak ama tabii ki hakaret gibi sorunlar\u0131 engelleyecek mekanizmalar\u0131n kurulmas\u0131 vakit alacak.<\/p>\n

‘T\u00fcrkiye’de bili\u015fim hukuku geli\u015fmeli’<\/p>\n

Do\u00e7. Dr. Asl\u0131 Tun\u00e7 \/ \u0130stanbul Bilgi \u00dcniversitesi \u0130leti\u015fim Fak\u00fcltesi<\/p>\n

Ki\u015fisel sald\u0131r\u0131lar\u0131n, hakaretlerin, iftiralar\u0131n internet \u00fczerinden tespiti \u00e7ok zor. \u0130nternet kontrols\u00fcz bir mecra, hem demokrasi do\u011furuyor hem de belli bir kaos yarat\u0131yor. Vatanda\u015f olarak b\u00fcy\u00fck bir ma\u011fduriyet ya\u015f\u0131yoruz, ki\u015fili\u011finize ya da \u00f6zel hayat\u0131n\u0131za belli bir sald\u0131r\u0131y\u0131 takip etmeniz \u00e7ok zor. Bu da tabii anonim olarak bir\u00e7ok sald\u0131r\u0131y\u0131 g\u00fcndeme geritiyor. Bu bazen hedef g\u00f6steren \u015fovenist, fa\u015fizan eylemlere do\u011fru gidebiliyor ki en son bunu Agos’un sitesine yap\u0131lan eylemde g\u00f6rd\u00fck. \u0130nsanlar\u0131n \u00f6zel hayatlar\u0131yla ilgili de her t\u00fcrl\u00fc hakaret \u00e7ok h\u0131zl\u0131 yay\u0131labiliyor. Bunlarla sava\u015fmak \u00e7ok zor, hukuksal d\u00fczenlemeler yeni teknolojiye ayak uyduram\u0131yor. Bu anlamda hukuksal d\u00fczenlemeler sans\u00fcr d\u00fczeyinde kal\u0131yor. Bu noktada 5651 kanunu ayr\u0131 bir yarad\u0131r. Bu yasa tam bir felaket, kesinlikle de\u011fi\u015ftirilmelidir. Ben de d\u00fczenlemeden yanay\u0131m ama bunun sans\u00fcrle yap\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131y\u0131m. Bu, internetin ruhuna ayk\u0131r\u0131. Mesela Youtube’a eri\u015fimi engelliyorlar ama s\u00f6z konusu zararl\u0131 yan\u0131n\u0131 oradan kald\u0131r\u0131p yay\u0131na devam etmek m\u00fcmk\u00fcn. B\u00f6ylelikle insanlar\u0131n ki\u015filik haklar\u0131n\u0131 da engelliyorlar. Bu, bir zararl\u0131 kitap i\u00e7in b\u00fct\u00fcn k\u00fct\u00fcphaneyi demirlemeye ve kimseyi sokmamaya benziyor.<\/p>\n

Tabii ki bu su\u00e7lar\u0131n \u00e7ok s\u0131k\u0131 denetlenmesi laz\u0131m. Yurtta\u015flar\u0131n bunlar\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in bask\u0131 yapmas\u0131 laz\u0131m. Bu bir anlamda toplumun demokratikle\u015fmesi ile ilgili bir \u015fey. Bizde internete hala yaz\u0131l\u0131 bas\u0131n g\u00f6z\u00fcyle bak\u0131l\u0131yor. Nas\u0131l ki gazeteler toplat\u0131l\u0131r bu mant\u0131k i\u015fliyor. \u0130nternet b\u00f6yle bir \u015fey de\u011fil, internetle ilgili bilgisizli\u011fin \u00e7\u00f6z\u00fclmesi laz\u0131m. Bir yandan da bili\u015fim hukukunun h\u0131zla geli\u015fmesi gerekiyor. Kanun koyucular\u0131n uzmanlar\u0131 dikkate almas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0130nternet su\u00e7lar\u0131 neden engellenemiyor? \u0130nternet su\u00e7lar\u0131 neden engellenemiyor? Konunun uzmanlar\u0131 HABERTURK.COM’a de\u011ferlendirdi 13.02.2010 09:47 Mahmut Hamsici \/ HABERTURK.COM (mhamsici@haberturk.com) T\u00fcrkiye kamuoyu son bir hafta i\u00e7erisinde internet \u00fczerinden i\u015flenen iki b\u00fcy\u00fck su\u00e7a tan\u0131kl\u0131k etti. \u0130zmir’de Deniz Kurmay Albay Berk’in ge\u00e7en g\u00fcnlerde intihar etmesine, Berk’in kendisinin ve e\u015finin \u00f6zel hayat\u0131na dair bilgilerin yer ald\u0131\u011f\u0131 bir videonun internette yay\u0131lmas\u0131n\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 iddia edildi….<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[22,125,127,71,93,126,67,78],"tags":[],"class_list":["post-870","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-5651-nolu-kanun","category-agos","category-bilisim-suclari","category-delil","category-nefret-soylemi","category-tespit","category-turkiye","category-yaman-akdeniz"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p7wjA8-e2","jetpack-related-posts":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/privacy.cyber-rights.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/870","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/privacy.cyber-rights.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/privacy.cyber-rights.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/privacy.cyber-rights.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/privacy.cyber-rights.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=870"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/privacy.cyber-rights.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/870\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":871,"href":"https:\/\/privacy.cyber-rights.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/870\/revisions\/871"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/privacy.cyber-rights.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=870"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/privacy.cyber-rights.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=870"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/privacy.cyber-rights.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=870"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}